Bản tin cảnh báo, dự báo nguồn nước tháng trên lưu vực sông Mã được biên soạn hàng tháng để cung cấp các thông tin về tổng lượng nước nội sinh tại các tiểu vùng dự báo; mực nước, chất lượng nước dưới đất nhằm phục vụ các mục đích quản lý, khai thác sử dụng tài nguyên nước và các mục đích khác theo quy định pháp luật.
Lưu vực sông Mã là một trong những lưu vực sông lớn ở Việt Nam, bao gồm lãnh thổ của các tỉnh Sơn La, Lai Châu, Phú Thọ, Thanh Hóa và Nghệ An, với diện tích lưu vực là 17.600 km². Mùa mưa trên lưu vực diễn ra từ tháng 5 đến tháng 10, mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau.
Nội dung chính của bản tin tháng bao gồm: Dự báo tổng lượng nước mặt nội sinh, lượng nước mặt có thể khai thác sử dụng và cảnh báo nguy cơ thiếu nước tháng 10 trong phạm vi 08 vùng dự báo: Thượng sông Mã, Trung sông Mã, Nam sông Mã - Bắc sông Chu, Lưu vực sông Bưởi, Bắc sông Mã, Thượng sông Chu, Lưu vực sông Âm, Nam sông Chu.
1. Hiện trạng nguồn nước mặt
Nguồn nước mặt của lưu vực sông: tổng lượng mưa năm bình quân từ 1.100 – 1.860 mm; Tổng lượng dòng chảy trung bình hàng năm trên lưu vực sông là khoảng 22,81 tỷ m3, trong đó phần sản sinh tại Việt Nam khoảng 18,48 tỷ m3 và tại Lào 4,33 tỷ m3, trong đó lượng dòng chảy mùa lũ chiếm khoảng 85% và mùa cạn chiếm 15% tổng lượng dòng chảy năm.
2. Hiện trạng nguồn nước dưới đất
Tầng chứa nước lỗ hổng trong trầm tích Holocene (qh):
Diễn biến mực nước dưới đất trung bình tháng 9 so với tháng 8 có xu thế dâng, có 6/11 công trình mực nước dâng, 4/11 công trình mực nước hạ và 1/11 công trình mực nước dâng hạ không đáng kể. Giá trị dâng cao nhất là 0,79m tại xã Xuân Hòa (QT4-TH) và giá trị hạ thấp nhất là 0,11m tại phường Sầm Sơn (QT9-TH).
Trong tháng 9: Mực nước trung bình tháng nông nhất là -0,48m tại xã Vạn Lộc (QT3-TH) và sâu nhất là -8,88m tại xã Xuân Hòa (QT4-TH)
Sơ đồ diễn biến mực nước tháng 9 tầng qh
Tầng chứa nước lỗ hổng trong trầm tích Pleistocene (qp):
Diễn biến mực nước dưới đất trung bình tháng 9 so với tháng 8 có xu thế dâng, có 11/13 công trình mực nước dâng, 2/13 công trình mực nước dâng hạ không đáng kể. Giá trị dâng cao nhất là 1,27m tại xã Yên Trường (QT1a-TH).
Trong tháng 9: Mực nước trung bình tháng nông nhất là -0,46m tại xã Thọ Phú (QT10a-TH) và sâu nhất là -8,99m tại xã Xuân Hòa (QT4a-TH).
3. Cảnh báo nguồn nước mặt
Căn cứ trên nhu cầu khai thác sử dụng nước của các vùng và đối chiếu kết quả dự báo lượng nước có thể khai thác sử dụng có thể thấy rằng, trong tháng 10 không có vùng nào thiếu nước trên lưu vực sông Mã.
4. Cảnh báo nguồn nước dưới đất
Theo Khoản 18 Điều 1 Nghị định 23/2026/NĐ-CP về xác định ngưỡng khai thác nước dưới đất, trong lưu vực sông Mã thời điểm hiện tại chưa có công trình nào có độ sâu mực nước vượt ngưỡng cần phải cảnh báo.
5. Đề xuất, kiến nghị
Đối với nước mặtTháng 10 có tổng lượng nước mặt dự báo đạt trung bình khoảng 2528-2654,4 triệu m3. Lượng nước mặt này đáp ứng được nhu cầu khai thác sử dụng trên lưu vực nên không xảy ra hiện tượng thiếu nước.
Việc phân bổ hài hòa nguồn nước cho các đối tượng sử dụng nước sẽ được thực hiện theo quy định tại Điều 21 Thông tư 04/2020/TT-BTNMT Quy định kỹ thuật quy hoạch tổng hợp lưu vực sông liên tỉnh, nguồn nước liên tỉnh. Mặt khác, vẫn cần giám sát chặt chẽ hoạt động khai thác, sử dụng tài nguyên nước thông qua các quy định tại Thông tư 17/2021/TT-BTNMT Quy định về giám sát khai thác, sử dụng tài nguyên nước.
Đối với nước dưới đất
Hiện tại, trên phạm vi lưu vực sông Mã chưa có công trình thuộc diện phải cảnh báo, để đảm bảo khai thác ổn định, cần theo dõi chặt chẽ diễn biến mực nước dưới đất trong các tầng chứa nước trong lưu vực sông và các bản tin dự báo tiếp theo để phục vụ quản lý, khai thác hiệu quả nguồn nước dưới đất.
Đa số các thông số chất lượng nước dưới đất trên lưu vực sông nằm trong giới hạn cho phép theo QCVN 09:2023/BTNMT. Tuy nhiên một số công trình có thông số vượt GTGH, các thông số vượt chủ yếu bao gồm Amoni, chỉ số Permanganat, Độ cứng, Arsenic, Chloride, Mangan và Sắt.
