Bản tin cảnh báo, dự báo nguồn nước tháng trên lưu vực sông Mã được biên soạn hàng tháng để cung cấp các thông tin về tổng lượng nước nội sinh tại các tiểu vùng dự báo; mực nước, chất lượng nước dưới đất nhằm phục vụ các mục đích quản lý, khai thác sử dụng tài nguyên nước và các mục đích khác theo quy định pháp luật.
Lưu vực sông Mã là một trong những lưu vực sông lớn ở Việt Nam, bao gồm lãnh thổ của các tỉnh Sơn La, Lai Châu, Phú Thọ, Thanh Hóa và Nghệ An, với diện tích lưu vực là 17.600 km². Mùa mưa trên lưu vực diễn ra từ tháng 5 đến tháng 10, mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau.
1. Hiện trạng nguồn nước mặt
Nguồn nước mặt của lưu vực sông: tổng lượng mưa năm bình quân từ 1.100 – 1.860 mm; Tổng lượng dòng chảy trung bình hàng năm trên lưu vực sông là khoảng 22,81 tỷ m3, trong đó phần sản sinh tại Việt Nam khoảng 18,48 tỷ m3 và tại Lào 4,33 tỷ m3, trong đó lượng dòng chảy mùa lũ chiếm khoảng 85% và mùa cạn chiếm 15% tổng lượng dòng chảy năm
2. Hiện trạng nguồn nước dưới đất
Tầng chứa nước lỗ hổng trong trầm tích Holocene (qh): Diễn biến mực nước dưới đất trung bình tháng 12 năm 2025 so với tháng 11 có xu thế hạ, có 9/11 công trình mực nước hạ, 1/11 công trình mực nước dâng hạ không đáng kể và 1/11 công trình mực nước dâng. Giá trị hạ thấp nhất là 0,43m tại phường Hạc Thành (QT8-TH) và giá trị dâng là 0,09m tại xã Nga Sơn (QT13-TH).
Sơ đồ diễn biến mực nước tháng 12 tầng qh
Tầng chứa nước lỗ hổng trong trầm tích Pleistocene (qp): Diễn biến mực nước dưới đất trung bình tháng 12 năm 2025 so với tháng 11 có xu thế hạ, có 11/13 công trình mực nước hạ, 2/13 công trình mực nước dâng hạ không đáng kể. Giá trị hạ thấp nhất là 0,7m tại phường Hạc Thành (QT8a-TH).
3.Dự báo nguồn nước mặt
Theo nhận định của Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia, tổng lượng mưa tháng 01 năm 2026 khu vực Bắc Bộ và tỉnh Thanh Hoá phổ biến xấp xỉ so với trung bình nhiều năm (TBNN) cùng thời kỳ.
Dựa theo nhận định trên kết hợp với số liệu mưa dự báo từ vệ tinh, dự báo trong tháng 01, tổng lượng nước mặt dự báo sinh ra từ mưa trên phạm vi diện tích lưu vực sông Mã vào khoảng 625,7-636,7 triệu m³. Tổng lượng nước mặt dự báo lớn nhất tại tiểu vùng Thượng sông Mã và nhỏ nhất tại tiểu vùng Nam sông Mã - Bắc sông Chu.
4. Dự báo nguồn nước dưới đất
Tầng chứa nước lỗ hổng trong trầm tích Holocene (qh): Diễn biến mực nước dưới đất dự báo tháng 01 năm 2026 so với mực nước quan trắc tháng 12 năm 2025 có xu thế hạ, có 5/11 công trình mực nước hạ, 4/11 công trình mực nước dâng hạ không đáng kể và 2/11 công trình mực nước dâng. Mực nước hạ từ 0,2 đến 0,5m tập trung ở xã Vạn Lộc và mực nước dâng từ 0,05 đến 0,2m tập trung ở xã Hoằng Phú, xã Trung Chính.
Tầng chứa nước lỗ hổng trong trầm tích Pleistocene (qp): Diễn biến mực nước dưới đất dự báo tháng 01 năm 2026 so với mực nước quan trắc tháng 12 năm 2025 có xu thế hạ, có 6/13 công trình mực nước hạ, 6/13 công trình mực nước dâng hạ không đáng kể và 1/13 công trình mực nước dâng. Mực nước hạ từ 0,05 đến 0,2m tập trung ở xã Yên Trường, xã Hoằng Phú, xã Xuân Hòa, phường Đông Tiến, xã Thọ Phú, phường Tân Dân và mực nước dâng từ 0,05 đến 0,2m tập trung ở phường Hạc Thành.
5. Đề xuất, kiến nghị
Đối với tài nguyên nước mặt: Tháng 01 có tổng lượng nước mặt dự báo đạt trung bình khoảng 625,7-636,7 triệu m3. Lượng nước mặt này đáp ứng được nhu cầu khai thác sử dụng trên lưu vực nên không xảy ra hiện tượng thiếu nước.
Việc phân bổ hài hòa nguồn nước cho các đối tượng sử dụng nước sẽ được thực hiện theo quy định tại Điều 21 Thông tư 04/2020/TT-BTNMT Quy định kỹ thuật quy hoạch tổng hợp lưu vực sông liên tỉnh, nguồn nước liên tỉnh. Mặt khác, vẫn cần giám sát chặt chẽ hoạt động khai thác, sử dụng tài nguyên nước thông qua các quy định tại Thông tư 17/2021/TT-BTNMT Quy định về giám sát khai thác, sử dụng tài nguyên nước.
Đối với tài nguyên nước dưới đất: Hiện tại, trên phạm vi lưu vực sông Mã chưa có công trình thuộc diện phải cảnh báo, để đảm bảo khai thác ổn định, cần theo dõi chặt chẽ diễn biến mực nước dưới đất trong các tầng chứa nước trong tỉnh và các bản tin dự báo tiếp theo để phục vụ quản lý, khai thác hiệu quả nguồn nước dưới đất.
