Dòng chảy sông Mekong giảm mạnh, gia tăng nguy cơ thiếu nước, xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long trong mùa khô 2026-2027, đòi hỏi các địa phương cần chủ động ứng phó.
Theo Bản tin diễn biến tài nguyên nước tới Đồng bằng sông Cửu Long của Văn phòng Thường trực Ủy ban sông Mekong Việt Nam, xu thế tài nguyên nước đang suy giảm cả về lượng mưa, dòng chảy và lượng nước tích trữ tại Biển Hồ.
Dòng chảy sông Mekong giảm mạnh, gia tăng nguy cơ thiếu nước, xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long. Ảnh: Việt Anh.
Cụ thể, trong nửa đầu tháng 10/2026, lượng mưa bình quân trên vùng hạ lưu vực sông Mekong chỉ đạt khoảng 70 mm, thấp hơn trung bình nhiều năm 45%. Dòng chảy trên sông Mekong cũng suy giảm rõ rệt. Xu thế suy giảm tiếp tục thể hiện tại hai trạm Tân Châu và Châu Đốc, những vị trí quan trọng theo dõi nguồn nước sông Mekong chảy vào Đồng bằng sông Cửu Long. Trong nửa đầu tháng 10, tổng lượng nước qua Tân Châu đạt 26,8 tỷ m³, thấp hơn cùng kỳ năm 2025 khoảng 18%; tại Châu Đốc đạt 6,4 tỷ m³, giảm 16%.
Không chỉ dòng chảy trên sông, lượng nước tích trữ tại Biển Hồ của Campuchia cũng thấp hơn những năm trước. Đây là hồ điều tiết tự nhiên quan trọng của hệ thống sông Mekong, có chức năng tiếp nhận nước trong mùa lũ và bổ sung trở lại dòng chính vào mùa khô, góp phần duy trì nguồn nước cho Đồng bằng sông Cửu Long.
Theo số liệu quan trắc, dung tích Biển Hồ trong nửa đầu tháng 10 duy trì quanh mức 42,6 tỷ m³, thấp hơn trung bình nhiều năm khoảng 1,6 tỷ m³ và cùng kỳ năm 2025 tới 11,8 tỷ m³, tương đương 22%. Đáng chú ý, Biển Hồ đã bắt đầu có dấu hiệu đảo chiều dòng chảy từ cuối tháng 9, chuyển từ tích trữ sang bổ sung nước cho sông Mekong sớm hơn thường lệ. Điều này đồng nghĩa với việc hồ có thể phải sử dụng lượng nước dự trữ ngay từ cuối mùa mưa, thay vì tiếp tục tích lũy cho mùa khô.
Theo đánh giá của Văn phòng Thường trực Ủy ban sông Mekong Việt Nam, dòng chảy thượng nguồn suy giảm cùng với lượng nước tích trữ tại Biển Hồ thấp hơn năm trước đang làm gia tăng nguy cơ thiếu nước tại Đồng bằng sông Cửu Long. Nếu mưa cuối mùa không được bổ sung đáng kể, khả năng duy trì dòng chảy và đẩy mặn trong những tháng mùa khô sẽ gặp nhiều bất lợi.
Dòng chảy thượng nguồn đang giảm nhanh, trong khi Biển Hồ có dấu hiệu chuyển sang bổ sung nước cho sông Mekong sớm hơn thường lệ. Ảnh: Văn Vũ.
Cảnh báo nguy cơ hạn mặn, chủ động bảo đảm nguồn nước mùa khô
Trước tình hình dòng chảy nước ngọt suy giảm, nước mặn có thể xâm nhập sâu hơn vào nội đồng, đặc biệt trong những thời kỳ triều cao, ảnh hưởng đến nguồn cấp nước sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp., Văn phòng Thường trực Ủy ban sông Mekong Việt Nam đề nghị các địa phương chủ động rà soát khả năng trữ nước, xác định nhu cầu cấp nước sinh hoạt và sản xuất, chuẩn bị phương án lấy nước và bố trí thời vụ phù hợp.
Trọng tâm là theo dõi sát diễn biến dòng chảy, thủy triều và ranh mặn để xác định thời điểm lấy nước ngọt, điều chỉnh kế hoạch sử dụng nước theo điều kiện thực tế. Việc tận dụng thời điểm nguồn nước còn thuận lợi để tích trữ cũng có ý nghĩa quan trọng trong hạn chế nguy cơ thiếu nước khi bước vào mùa khô.
Đối với sản xuất nông nghiệp, các địa phương cần chủ động bố trí lịch thời vụ, lựa chọn phương án canh tác phù hợp với khả năng cung cấp nước, tránh gia tăng nhu cầu sử dụng trong những thời điểm nguồn nước thiếu hụt hoặc xâm nhập mặn diễn biến phức tạp.
Các địa phương cần chủ động bố trí lịch thời vụ, lựa chọn phương án canh tác phù hợp với khả năng cung cấp nước. Ảnh: Văn Vũ.
Cùng với đó, việc phối hợp giữa các địa phương trong theo dõi, chia sẻ thông tin và khai thác, sử dụng nguồn nước cần được tăng cường, nhất là tại những khu vực có chung hệ thống thủy lợi hoặc chịu tác động của chế độ dòng chảy liên vùng.
Các phương án ứng phó cũng cần được cập nhật thường xuyên theo diễn biến thực tế, bởi lượng mưa cuối mùa, hoạt động điều tiết hồ chứa và biến động thủy triều có thể làm thay đổi khả năng cung cấp nước trong từng thời điểm.
