Bản tin cảnh báo, dự báo nguồn nước năm trên lưu vực sông Ba được biên soạn nhằm cung cấp các thông tin về số lượng, chất lượng nước mặt, mực nước, chất lượng nước dưới đất phục vụ các mục đích quản lý, khai thác tài nguyên nước và các mục đích khác theo quy định của pháp luật.
Lưu vực sông Ba là một trong những lưu vực sông lớn ở Việt Nam, bao gồm 2 tỉnh Gia Lai và Đắk Lắk với tổng diện tích lưu vực là 13.417km2. Nội dung chính của bản tin năm bao gồm:
- Thông báo số lượng và chất lượng nước năm 2025 theo kết quả quan trắc được tại hai trạm tài nguyên nước An Thạnh trên sông Kỳ Lộ và YaYun Hạ trên sông Yayun.
- Thông báo mực nước, chất lượng nước năm 2025 và dự báo mực nước dưới đất năm 2026 tại các tầng chứa nước chính và đưa ra những cảnh báo về tài nguyên nước như mực nước trong phạm vi 33 công trình quan trắc tài nguyên nước dưới đất do Trung tâm Quy hoạch và Điều tra tài nguyên nước quốc gia quản lý và vận hành.
1. Dự báo nguồn nước dưới đất
Tầng chứa nước lỗ hổng trong trầm tích Đệ tứ không phân chia (q): Diễn biến mực nước dưới đất trung bình dự báo năm 2026 so với mực nước quan trắc cùng kỳ năm trước có xu thế dâng, có 10/11 công trình mực nước dâng, 1/11 công trình mực nước hạ. Mực nước dâng từ 0,5m đến 2,0m tập trung ở xã Phú Thiện, xã Đăk Pơ của tỉnh Gia Lai và mực nước hạ từ 0,05m đến 0,5m tập trung ở xã Uar, tỉnh Gia Lai.
Sơ đồ dự báo diễn biến mực nước tầng q
Tầng chứa nước lỗ hổng trong trầm tích Holocene (qh): Diễn biến mực nước dưới đất trung bình dự báo năm 2026 so với mực nước quan trắc cùng kỳ năm trước có xu thế dâng, có 6/6 công trình mực nước dâng. Mực nước dâng từ 0,5m đến 2,0m tập trung ở phường Bình Kiến, phường Tuy Hoà, phường Hòa Hiệp của tỉnh Đắk Lắk.
Tầng chứa nước lỗ hổng trong trầm tích Pleistocene (qp): Diễn biến mực nước dưới đất trung bình dự báo năm 2026 so với mực nước quan trắc cùng kỳ năm trước có xu thế dâng, có 4/4 công trình mực nước dâng. Mực nước dâng từ 0,5m đến 2,0m tập trung ở phường Tuy Hoà, phường Hòa Hiệp, xã Tây Hoà của tỉnh Đắk Lắk.
Tầng chứa nước khe nứt lỗ hổng phun trào Bazan Pleistocen giữa β(qp): Dự báo diễn biến mực nước trung bình năm 2026 tại công trình LK65T có xu thế dâng so với mực nước quan trắc năm 2025.
Tầng chứa nước khe nứt lỗ hổng phun trào Bazan Pliocen-Pleistocen dưới β(n2-qp): Diễn biến mực nước dưới đất trung bình dự báo năm 2026 so với mực nước quan trắc cùng kỳ năm trước có xu thế dâng, có 3/3 công trình mực nước dâng. Mực nước dâng từ 2,0m đến 4,0m tập trung ở xã Ea Drăng, tỉnh Đắk Lắk.
Tầng chứa nước khe nứt trong các đá trầm tích lục nguyên Neogen (n): Diễn biến mực nước dưới đất trung bình dự báo năm 2026 so với mực nước quan trắc cùng kỳ năm trước có xu thế dâng, có 3/5 công trình mực nước dâng, 2/5 công trình mực nước hạ. Mực nước dâng từ 0,5m đến 2,0m tập trung ở xã Phú Thiện, tỉnh Gia Lai và mực nước hạ từ 0,05m đến 0,5m tập trung ở xã Uar, xã Ia Rsai của tỉnh Gia Lai.
2. Nhận định xu thế diễn biến nguồn nước dưới đất
Dự báo mực nước dưới đất trung bình năm 2026 so với mực nước quan trắc năm 2025 có xu thế dâng tại tầng chứa nước q, qh, qp, β(qp), β(n2-qp), n, ar-s.
3. Cảnh báo nguồn nước dưới đất
Theo điều 32 của Nghị định 53/2024/NĐ-CP về xác định ngưỡng khai thác nước dưới đất, trong lưu vực sông Ba thời điểm hiện tại chưa có công trình nào có độ sâu mực nước cần phải cảnh báo.
4. Đề xuất, kiến nghị
Đối với tài nguyên nước mặt: Năm 2025, tổng lượng nước tại trạm An Thạnh khoảng 2872,4 triệu m3, tăng khoảng 28,5% so với năm trước và tại trạm Ya Yun Hạ khoảng 1073 triệu m3, tăng khoảng 24,7% so với năm trước, đề nghị các cơ quan, ngành sử dụng nguồn nước mặt cần có phương án tích trữ nguồn nước để duy trì và luôn đảm bảo được lượng nước cần khai thác trong năm tới. Tại trạm An Thạnh chất lượng sông Kỳ Lộ có thể sử dụng cho mục đích cấp nước sinh hoạt, trong các tháng 01, 02, 05 và 12 cần có biện pháp xử lý phù hợp. Chất lượng nước sông Ba Ya Yun tại trạm Ya Yun Hạ có 11 tháng có thể sử dụng cho mục đích cấp nước sinh hoạt, tháng 11 có thể sử dụng cho mục đích tưới tiêu và các mục đích tương đương khác.
Đối với tài nguyên nước dưới đất: Hiện tại, trên phạm vi lưu vực sông Ba chưa có công trình thuộc diện phải cảnh báo, tuy nhiên để đảm bảo khai thác ổn định, cần theo dõi chặt chẽ diễn biến mực nước dưới đất trong các tầng chứa nước trên lưu vực và các bản tin dự báo tiếp theo để phục vụ quản lý, khai thác hiệu quả nguồn nước dưới đất.
Đa số các thông số chất lượng nước trên lưu vực sông nằm trong GTGH theo QCVN 09:2023/BTNMT. Tuy nhiên một số công trình có thông số vượt GTGH, tập trung ở các tầng chứa nước q, qh, qp, n. Các thông số vượt bao gồm Độ mặn, Amoni, Fluoride, Mangan.
Một số khu vực đáng chú ý gồm:
• Tầng q: Amoni, Mangan vượt GTGH lớn nhất tại công trình CB1-IV (xã Phú Thiện, tỉnh Gia Lai).
• Tầng qh: Độ mặn, Fluoride vượt GTGH tại công trình QT1-PY (xã Xuân Lộc, tỉnh Đắk Lắk); Amoni vượt GTGH công trình QT3-PY (phường Bình Kiến, tỉnh Đắk Lắk); Mangan vượt GTGH tại công trình QT4a-PY (phường Phú Yên, tỉnh Đắk Lắk).
• Tầng qp: Độ mặn vượt GTGH tại công trình QT4b-PY (phường Phú Yên, tỉnh Đắk Lắk); Amoni vượt GTGH lớn nhất tại QT6a-PY (xã Tây Hoà, tỉnh Đắk Lắk).
• Tầng n: Fluoride vượt GTGH lớn nhất tại công trình LK31T (xã Uar, tỉnh Gia Lai).
Đề nghị các cơ quan chức năng ở trung ương và địa phương:
· Rà soát, cập nhật thông tin chất lượng nước tại các khu vực trên;
· Kịp thời ban hành cảnh báo và hướng dẫn người dân sử dụng nước an toàn
