1. Thông tin chung
Bản tin cảnh báo, dự báo nguồn nước dưới đất năm trên lưu vực sông Cả được biên soạn 1 năm 1 lần để cung cấp các thông tin về mực nước, chất lượng nước dưới đất nhằm phục vụ các mục đích quản lý, khai thác sử dụng tài nguyên nước và các mục đích khác theo quy định pháp luật.
Lưu vực sông Cả là một trong những lưu vực sông lớn ở Việt Nam, bao gồm 2 tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh với diện tích lưu vực là 27.200km2. Mùa mưa khu vực phía Bắc lưu vực sông Cả từ tháng 5 đến tháng 10, mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau. Mùa khô khu vực phía Nam lưu vực sông Cả từ tháng 1 đến tháng 8, mùa mưa từ tháng 9 đến tháng 12. Nội dung chính của bản tin năm bao gồm: Thông báo mực nước dưới đất và chất lượng nước năm 2025; Dự báo mực nước dưới đất năm 2026 tại các tầng chứa nước chính, đưa ra những cảnh báo mực nước và chất lượng nước trong phạm vi 76 công trình quan trắc tài nguyên nước dưới đất do Trung tâm Quy hoạch và Điều tra tài nguyên nước quốc gia quản lý và vận hành.
- Cảnh báo và dự báo nguồn nước
2.1. Dự báo nguồn nước dưới đất
2.1.1. Tầng chứa nước lỗ hổng trong trầm tích Holocene (qh): Diễn biến mực nước dưới đất dự báo năm 2026 so với mực nước quan trắc năm 2025 có 15/29 công trình mực nước dâng, có 7/29 công trình mực nước hạ và 7/29 công trình mực nước dâng hạ không đáng kể. Mực nước dâng cao từ 0,5 đến 1m ở phường Thái Hòa, xã Hưng Nguyên Nam - tỉnh Nghệ An và xã Sơn Giang - tỉnh Hà Tĩnh.
Sơ đồ dự báo diễn biến mực nước tầng qh
2.1.2. Tầng chứa nước lỗ hổng trong trầm tích Pleistocene (qp): Diễn biến mực nước dưới đất dự báo năm 2026 so với mực nước quan trắc năm 2025 có 21/32 công trình mực nước dâng, có 5/32 công trình mực nước hạ và 6/32 công trình mực nước dâng hạ không đáng kể. Mực nước dâng cao từ 0,5 đến 1m ở xã Nhân Hoà - tỉnh Nghệ An và xã Phúc Trạch - tỉnh Hà Tĩnh.
2.1.3. Tầng chứa nước khe nứt trong đá trầm tích lục nguyên Trias giữa (t2): Diễn biến mực nước dưới đất dự báo năm 2026 so với mực nước quan trắc năm 2025 có 5/9 công trình mực nước dâng, có 1/9 công trình mực nước hạ và 3/9 công trình mực nước dâng hạ không đáng kể. Mực nước dâng cao từ 0,2 đến 0,5m ở xã Hương Phố, xã Phúc Trạch - tỉnh Hà Tĩnh và phường Thái Hoà - tỉnh Nghệ An.
2.1.4. Tầng chứa nước khe nứt trong đá trầm tích lục nguyên Carbon dưới (c1): Tại xã Nhân Hoà, tỉnh Nghệ An (QT2b-CC) mực nước dưới đất dự báo năm 2026 so với mực nước quan trắc năm 2025 có xu thế dâng.
2.1.5. Tầng chứa nước khe nứt trong đá trầm tích biến chất Ordovic trên - Silur (o3-s): Tại xã Phúc Lộc, tỉnh Nghệ An (QT17b-NA) mực nước dưới đất dự báo năm 2026 so với mực nước quan trắc năm 2025 có xu thế dâng.
2.1.6. Tầng chứa nước karst trong trầm tích carbonat Carbon - Pecmi (c-p): Diễn biến mực nước dưới đất dự báo năm 2026 so với mực nước quan trắc năm 2025 có 2/4 công trình mực nước dâng, có 1/4 công trình mực nước hạ và 1/4 công trình mực nước dâng hạ không đáng kể. Mực nước dâng cao từ 0,2 đến 0,5m ở xã Phúc Trạch - tỉnh Hà Tĩnh.
2.2. Nhận định xu thế diễn biến nguồn nước dưới đất
Dự báo mực nước dưới đất năm 2026 so với mực nước quan trắc năm 2027 khả năng tiếp tục có xu thế dâng là chủ yếu. Các công trình thuộc lưu vực sông thời điểm hiện tại chưa có công trình nào có độ sâu mực nước cần phải cảnh báo. Nước trong lưu vực sông thuộc loại nước nhạt đến mặn, vùng lợ và mặn phân bố chủ yếu ở các huyện ven biển tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh một số nơi có hàm lượng Mn, Pb, As và NH4 vượt GTGH theo QCVN09:2023/BTNMT.
2.3. Cảnh báo nguồn nước dưới đất
Theo Điều 32 của Nghị định 53/2024/NĐ-CP về xác định ngưỡng khai thác nước dưới đất, trong lưu vực sông Cả thời điểm hiện tại chưa có công trình nào có độ sâu mực nước cần phải cảnh báo.
3. Đề xuất, kiến nghị
Đa số các thông số chất lượng nước trên lưu vực sông nằm trong giới hạn cho phép theo QCVN 09:2023/BTNMT. Tuy nhiên một số công trình có thông số vượt GTGH, tập trung ở tầng chứa nước Holocen (qh) và Pleistocen (qp). Các thông số vượt chủ yếu bao gồm độ mặn, Mangan, Arsenic, Chì và Amoni. Một số khu vực đáng chú ý gồm:
+ Tầng qh: Mangan vượt lớn nhất tại xã Yên Xuân, tỉnh Nghệ Anh (QT1a-CC); Chì vượt lớn nhất tại xã Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh (QT5a-HS); Arsenic vượt lớn nhất tại xã Hưng Nguyên Nam, tỉnh Nghệ An (QT15a-NA); Amoni vượt lớn nhất tại xã Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh (QT1a-HS).
+ Tầng qp: Mangan vượt tại xã Cẩm Bình, tỉnh Hà Tĩnh (QT5a-HT); Chì vượt lớn nhất tại xã Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh (QT2b-HS); Arsenic vượt lớn nhất tại xã Thạch Khê, tỉnh Hà Tĩnh (QT7a-HT); Amoni vượt tại xã Lam Thành, tỉnh Nghệ An (QT14b-NA).
Đề nghị các cơ quan chức năng ở trung ương và địa phương:
• Rà soát, cập nhật thông tin chất lượng nước tại các khu vực trên;
• Kịp thời ban hành cảnh báo và hướng dẫn người dân sử dụng nước an toàn..
