Nghiên cứu chuyên sâu trong lĩnh vực tài nguyên nước: Đảm bảo sự phát triển bền vững nguồn nước quốc gia

Chúng ta đang lo ngại về chuyện tài nguyên nước Việt Nam đứng trước nguy cơ ô nhiễm, cạn kiệt và suy thoái. Tuy nhiên, chúng ta hiện chưa có cơ quan nghiên cứu chuyên sâu về tài nguyên nước để tìm được đúng nguyên nhân và có giải pháp sát thực. Vì thế, việc sớm cho ra đời cơ quan chuyên nghiên cứu để phục vụ cho công tác quản lý tài nguyên nước là vô cùng quan trọng và cần thiết.

Trong một báo cáo mới đây của ngành nước đã chỉ ra rằng, trong một thời gian dài, vai trò của nước đối với sự phát triển bền vững của đất nước, đối với sức khoẻ và cuộc sống chưa được nhận thức đầy đủ. Thực tế là, giá trị kinh tế của nước chưa được chú trọng, chưa thực sự coi nước là tài nguyên, là hàng hoá. Vì vậy, công tác bảo vệ, quản lý tài nguyên nước chưa được đặt vào một vị thế đúng mức.

Đáng lo ngại là việc nâng cao nhận thức và ý thức bảo vệ, gìn giữ tà nguyên của công đồng trong xã hội cũng còn hạn chế, chưa đạt được kết quả mong muốn dẫn đến chưa huy động hiệu quả nguồn nước xã hội trong công tác bảo vệ tài nguyên nước.

Một con số thống kê đáng giật mình, ở nhiều hệ thống cấp nước đô thị, lượng nước thất thoát lên tới 40-50% cộng với khả năng cấp nước theo thiết kế của các hệ thống thuỷ lợi đang suy giảm. Nhiều công trình hồ chứa và đập tràn, do khi thiết kế không chú ý đầy đủ đến nhu cầu đảm bảo dòng chảy cho hạ du đã dẫn tới tình trạng suy thoái dòng chảy nghiêm trọng ở hạ lưu sông, tăng xâm nhập mặn và ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận nguồn nước của người dân ở hạ lưu sông. Ông Lê Hữu Thuần, Phó Cục trưởng Cục Quản lý tài nguyên nước cho rằng, thiếu nước trong mùa khô, dòng chảy ở hạ lưu bị suy giảm cùng với tình trạng ô nhiễm ngày càng gia tăng dẫn đến sự cạnh tranh về nước trong mùa khô giữa các hộ sử dụng nước.

Đó là chưa kể khai thác nước dưới đất không hợp lý hoặc khai thác quá mức cho phép đang gây ra những vấn đề nghiêm trọng ở nhiều vùng. Tại khu vực Hà Nội, TP.HCM và Tây Nguyên, mực nước dưới đất đã bị hạ thấp liên tục và còn đang tiếp diễn. Chính điều đó đã làm tăng gia tăng nguy cơ sụt lún, làm nhiễm bẩn, nhiễm mặn nguồn nước dưới đất ở nhiều khu vực trong cả nước.

Trước thực tế trên, yêu cầu cần có giải pháp tổng thể mang tính chiến lược nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ, khai thác, sử dụng tổng hợp hiệu quả tài nguyên nước. Phát triển bền vững tài nguyên nước được đặt ra trong bối cảnh này là hết sức phù hợp trong đó tập trung phát triển nguồn nước trên cơ sở nâng cao giá trị của tài nguyên nước kết hợp với việc tăng cường xây dựng hồ chứa, đập dâng để tăng khả năng điều tiết dòng chảy, chú trọng phát triển các công trình khai thác, sử dụng tổng hợp, đa mục tiêu, các công trình chứa nước ở khu vực Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, các công trình ngăn mặn giữ ngọt ở vùng đồng bằng sông Cửu Long. Bên cạnh đó sẽ tăng cường các biện pháp bổ sung nhân tạo nước dưới đất, chú trọng ở những vùng thiếu nước. Đặc biệt là sẽ thực hiện việc chuyển nước tới các lưu vực sông khan hiếm nước.

Tuy nhiên, để làm được điều này, Bộ TN&MT đang đẩy nhanh tiến độ triến khai việc thành lập một cơ quan chuyên nghiên cứu chuyên sâu về lĩnh vực tài nguyên nước.

Ông Hoàng Văn Bẩy, Cục trưởng Cục Quản lý Tài nguyên nước cho biết: Cơ quan này sẽ tiến hành giải quyết một loạt các vấn đề cấp bách trong lĩnh vực tài nguyên nước. Đó là, xây dựng hành lang để bảo vệ nguồn nước, xây dựng các quy định để xác định dòng chảy tối thiểu trên các sông, đoạn sông; thực hiện việc phân bố, chia sẻ hợp lý tài nguyên nước; đổi mới công nghệ, ứng dụng tiến bộ khoa học nhằm sử dụng hiệu quả, bền vững tài nguyên nước; xác định các loại phí, thuế và hiệu quả kinh tế của các đối tượng sử dụng tài nguyên nước…

Bảo vệ tài nguyên nước và khai thác hợp lý, tiết kiệm tài nguyên nước có ý nghĩa hết sức quan trọng trong đảm bảo sự phát triển bền vững của đất nước. Phát triển bền vững tài nguyên nước càng có ý nghĩa hơn trong bối cảnh biến đổi khí hậu, sự gia tăng sử dụng nước của các nước thượng nguồn và việc cạnh tranh sử dụng tài nguyên nước giữa các đối tượng sử dụng nước ngày một gia tăng. Hy vọng, với sự ra đời của cơ quan chuyên nghiên cứu về tài nguyên nước sẽ góp phần thúc đẩy cho sự phát triển bền vững tài nguyên nước ở nước ta, đảm bảo sự ổn định nguồn nước trong tương lai.

 

 

 (Theo Monre.gov.vn)