Hợp tác và cải thiện quản lý nước xuyên biên giới

Hai lưu vực sông Mê Công và lưu vực Brahmaputra-Meghna có thể học hỏi những kinh nghiệm của nhau về thách thức quản lý sông như: tác động của biến đổi khí hậu trên đồng bằng và điều hướng nội địa, vai trò của CSO trong việc cải thiện sự tham gia của cộng đồng và quản lý các thách thức liên quan đến thủy điện, bồi lắng, lũ lụt…

Hiện nay, Hiệp định sông Mekong năm 1995 là trường hợp duy nhất ở châu Á, nơi các nước chia sẻ lưu vực đã đồng ý với khung pháp lý chung và thiết lập các cơ chế thể chế để thực hiện nó gồm: Ủy ban sông Mê Công (MRC) ở cấp khu vực và Quốc gia. Ủy ban sông Mê Công (NMC) ở cấp quốc gia.

Bà Chamaporn Paiboonvorachat, chuyên gia nông nghiệp và tưới tiêu của MRC cho biết, quản lý và phát triển bền vững sông Mê Công, trong đó có các dự án thủy điện dòng chính. Tất cả các nước tham gia Hiệp định Mê Công đều tham gia vào nghiên cứu, củng cố bằng chứng khoa học về hậu quả kinh tế và xã hội của các chiến lược, kế hoạch phát triển tài nguyên nước hiện tại ở lưu vực Mê Công.

Brahmaputra-River-Rafting-Expedition-06

Không giống như lưu vực sông Mê Công, lưu vực Brahmaputra-Meghna thiếu một khung pháp lý chung và cơ chế thể chế xuyên biên giới để hỗ trợ trao đổi, lập kế hoạch và phát triển chung. Tuy nhiên, ở cấp địa phương, chính phủ đã thành lập các tổ chức lưu vực sông như Cơ quan Phát triển Lưu vực Meghalaya (MBDA) ở Ấn Độ và Ban Phát triển Haor và Wetland ở Bangladesh.

Theo bà Rose Christine, đại diện của MBDA, cơ quan có thẩm quyền phối hợp chặt chẽ với các cộng đồng địa phương về sinh kế và quản lý đầu nguồn, cộng đồng có vai trò tích cực trong bảo tồn lưu vực sông.

Hai lưu vực sông Mê Công và lưu vực Brahmaputra-Meghna có thể học hỏi từ kinh nghiệm của nhau. Trong đó, Brahmaputra-Meghna cần thiết phải sắp xếp thể chế tương tự như MRC và NMC để thúc đẩy sự phối hợp và trao đổi trong khu vực.

Đặc biệt là kinh nghiệm về những thách thức quản lý sông cụ thể, chẳng hạn như tác động của biến đổi khí hậu trên đồng bằng và điều hướng nội địa, giảm nguồn lợi thủy sản, vai trò của CSO trong việc cải thiện sự tham gia của cộng đồng và quản lý các thách thức liên quan đến thủy điện, bồi lắng và lũ lụt.

Việt Nam ở lưu vực Mê Công và Bangladesh trong lưu vực Brahmaputra-Meghna có cùng mức độ dễ bị tổn thương do biến đổi khí hậu. Các cộng đồng ngư dân ở cả hai vùng phải đối mặt với những thách thức tương tự vùng với những giải pháp ứng phó tương tự. Ví dụ, các vùng đất ngập nước do cộng đồng quản lý và các mô hình du lịch sinh thái ở Tonle Sap, Campuchia, có thể được nhân rộng ở lưu vực Thượng Meghna ở Bangladesh, nơi có nhiều vùng đất ngập nước và bối cảnh kinh tế xã hội tương tự. Vùng Mê Công đã tiến hành các nghiên cứu và hướng dẫn phát triển về thủy điện, bồi lắng và quản lý lũ lụt có thể được áp dụng ở vùng Brahmaputra-Meghna.

Để duy trì và tạo điều kiện cho các nỗ lực hợp tác khu vực, đề xuất mở một kênh giao tiếp thường xuyên với những người trẻ tuổi, chẳng hạn như nền tảng trao đổi học hỏi thanh thiếu niên Mê Công-Brahmaputra-Meghna. Điều này có thể đảm bảo sự hợp tác bền vững lâu dài và tạo ra một mạng lưới các “Nhà vô địch nước” trong tương lai làm người lãnh đạo trong quản lý nước xuyên biên giới.