Bản Tin Dự Báo, Cảnh Báo Tài Nguyên Nước Lưu Vực Sông Cửu Long Tháng 5 Năm 2023

Lưu vực sông Cửu Long là một trong các lưu vực sông lớn của Việt Nam, bao gồm 13 tỉnh thành là Long An, Tiền Giang, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Trà Vinh, thành phố Cần Thơ, Hậu Giang, Sóc Trăng, Bến Tre, An Giang, Kiên Giang, Bạc Liêu và Cà Mau, có tổng diện tích tự nhiên khoảng 3,96 triệu ha.

– Đối với tài nguyên nước mặt: Lượng mưa trung bình nhiều năm lưu vực sông Cửu Long dao động từ khoảng 1300-2400mm. Tổng lượng dòng chảy trung bình hàng năm trên lưu vực sông Cửu Long là khoảng 500km3, trong đó khoảng 23,0km3 được hình thành trong đồng bằng sông Cửu Long, 477km3 từ trung thượng lưu sông Mê Công chảy vào đồng bằng sông Cửu Long. Mùa mưa hàng năm thường xuất hiện vào các tháng V – X, lượng dòng chảy mùa lũ chiếm khoảng 70 – 85% tổng lượng dòng chảy năm. Mùa cạn từ tháng XI đến tháng IV năm sau, lượng dòng chảy mùa cạn chiếm khoảng 15 – 30% tổng lượng dòng chảy năm.

– Đối với tài nguyên nước dưới đất: Lưu vực sông Cửu Long hiện nay có 245 công trình quan trắc tài nguyên nước dưới đất được Trung tâm Quy hoạch và Điều tra tài nguyên nước quốc gia xây dựng và đưa vào vận hành. Lưu vực sông bao gồm 5 tầng chứa nước chính là Tầng chứa nước Pleistocene trên (qp3), tầng chứa nước Pleistocene trung-thượng (qp2-3), tầng chứa nước Pleistocene hạ (qp1), tầng chứa nước Pliocene trung (n22) và tầng chứa nước Pliocene hạ (n21). Theo dự án “Biên hội – thành lập bản đồ tài nguyên nước dưới đất tỷ lệ 1:200.000 cho các tỉnh trên toàn quốc”, tổng tài nguyên nước dự báo cho các tầng chứa nước như sau: tầng chứa nước qp3 là 4.975.661m3/ngày, tầng chứa nước qp2-3 là 7.218.972m3/ngày, tầng chứa nước qp1 là 7.135.305m3/ngày, tầng chứa nước n22 là 10.128.854m3/ngày và  tầng chứa nước n21 là 8.563.299m3/ngày.

  1. Tài nguyên nước mặt

Dự báo tài nguyên nước mặt

Theo nhận định của Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia, tổng lượng mưa trong tháng 5 vùng Nam Bộ ở mức xấp xỉ với TBNN cùng kỳ (≈195mm).

Dựa theo nhận định trên kết hợp với số liệu mưa dự báo từ vệ tinh, dự báo trong tháng 5 năm 2023, tổng lượng nước mặt dự báo sinh ra từ mưa trên phạm vi diện tích lưu vực sông Cửu Long vào khoảng 905,4 – 907,2 triệu m3.

Dự báo tổng lượng nước nội sinh tại các vùng dự báo

Cảnh báo tài nguyên nước mặt

Tổng lượng nước mặt dự báo trên lưu vực sông Cửu Long trong tháng 5 năm 2023 có xu thế tăng trung bình khoảng 2,9% – 3,2% so với tháng 5 năm 2022, trong đó tập trung chủ yếu ở các vùng ngọt do đang trong thời kỳ mùa mưa, vì vậy khả năng sử dụng nguồn nước mặt từ mưa trên lưu vực thuận lợi hơn tháng trước.

  1. Tài nguyên nước dưới đất

2.1.      Thông báo tình hình tài nguyên nước dưới đất

Tầng chứa nước lỗ hổng trong trầm tích Pleistocene trên (qp3): Diễn biến mực nước dưới đất trung bình tháng 4 so với tháng 3 có xu thế dâng hạ không đáng kể, có 20/35 công trình mực nước dâng hạ không đáng kể, 10/35 công trình mực nước hạ và 5/35 công trình mực nước dâng. Giá trị hạ thấp nhất là 2,05m tại Phường 3, TP.Sóc Trăng, tỉnh Sóc Trăng (Q59801Z) và giá trị dâng cao nhất là 0,48m tại Phường 9, TP.Cà Mau, tỉnh Cà Mau (Q17701ZM1).

Tầng chứa nước lỗ hổng trong trầm tích Pleistocene giữa-trên (qp2-3): Diễn biến mực nước dưới đất trung bình tháng 4 so với tháng 3 có xu thế dâng hạ không đáng kể, có 19/37 công trình mực nước dâng hạ không đáng kể, 15/37 công trình mực nước hạ và 3/37 công trình mực nước dâng. Giá trị hạ thấp nhất là 0,53m tại phường 1, TX Duyên Hải, tỉnh Trà Vinh (Q217020) và giá trị dâng cao nhất là 0,2m tại xã Tập Sơn, huyện Trà Cú, tỉnh Trà Vinh (Q40403T).

Tầng chứa nước lỗ hổng trong trầm tích Pleistocene dưới (qp1): Diễn biến mực nước dưới đất trung bình tháng 4 so với tháng 3 có xu thế dâng hạ không đáng kể, có 18/31 công trình mực nước dâng hạ không đáng kể, 10/31 công trình mực nước hạ và 3/31 công trình mực nước dâng. Giá trị hạ thấp nhất là 0,49m tại xã Tân Long Hội, huyện Măng Thít, tỉnh Vĩnh Long (Q21402ZM1) và giá trị dâng cao nhất là 0,1m tại Phường 9, Tp Cà Mau, tỉnh Cà Mau (Q177040).

Tầng chứa nước lỗ hổng trong các đá trầm tích Pliocen giữa (n22): Diễn biến mực nước dưới đất trung bình tháng 4 so với tháng 3 có xu thế hạ, có 15/33 công trình mực nước hạ, 14/33 công trình mực nước dâng hạ không đáng kể và 4/33 công trình mực nước dâng. Giá trị hạ thấp nhất là 0,17m tại Phường 3, TP.Sóc Trăng, tỉnh Sóc Trăng (Q409040M1) và giá trị dâng cao nhất là 0,18m tại TT Năm Căn, huyện Năm Căn, tỉnh Cà Mau (Q19904T).

Tầng chứa nước lỗ hổng trong các đá trềm tích Pliocene dưới (n21): Diễn biến mực nước dưới đất trung bình tháng 4 so với tháng 3 có xu thế dâng hạ không đáng kể, có 16/28 công trình mực nước dâng hạ không đáng kể, 9/28 công trình mực nước hạ và 3/28 công trình mực nước dâng. Giá trị hạ thấp nhất là 0,3m tại phường 1, TX Duyên Hải, tỉnh Trà Vinh (Q217040) và giá trị dâng cao nhất là 0,25m tại xã An Khánh, huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre (Q630060). Gía trị dâng cao nhất là 0,35m tại xã An Khánh, huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre (Q630060).

2.2. Dự báo tài nguyên nước dưới đất

Tầng chứa nước lỗ hổng trong trầm tích Pleistocene trên (qp3): Diễn biến mực nước dưới đất dự báo tháng 5 so với mực nước thực đo tháng 4 có xu thế dâng hạ không đáng kể, có 23/36 công trình mực nước dâng hạ không đáng kể, 8/36 công trình mực nước hạ và 5/36 công trình mực nước dâng. Mực nước hạ từ 0,05 đến 0,2m tập trung ở TX Duyên Hải- tỉnh Trà Vinh, huyện Châu Thành, huyện Ba Tri- tỉnh Bến Tre, huyện Châu Thành- tỉnh Kiên Giang, TP.Long Xuyên- tỉnh An Giang, TP.Sóc Trăng- tỉnh Sóc Trăng, huyện Phong Điền- TP. Cần Thơ, huyện U Minh- tỉnh Cà Mau và mực nước dâng từ 0,2 đến 0,5m tập trung ở  huyện Năm Căn-  tỉnh Cà Mau.

Tầng chứa nước lỗ hổng trong trầm tích Pleistocene giữa-trên (qp2-3): Diễn biến mực nước dưới đất dự báo tháng 5 so với mực nước thực đo tháng 4 có xu thế dâng hạ không đáng kể, có 22/37 công trình mực nước dâng hạ không đáng kể, 9/37 công trình mực nước hạ và 6/37 công trình mực nước dâng. Mực nước hạ từ 0,2 đến 0,5m tập trung ở  TX Giá Rai- tỉnh Bạc Liêu và mực nước dâng từ 0,2 đến 0,5m tập trung ở TX Duyên Hải- tỉnh Trà Vinh, TX Hồng Ngự- tỉnh Đồng Tháp.

Tầng chứa nước lỗ hổng trong trầm tích Pleistocene dưới (qp1): Diễn biến mực nước dưới đất dự báo tháng 5 so với mực nước thực đo tháng 4 có xu thế dâng hạ không đáng kể, có 17/31 công trình mực nước dâng hạ không đáng kể, 11/31 công trình mực nước hạ và 3/31 công trình mực nước dâng. Mực nước hạ từ 0,05 đến 0,2m tập trung ở huyện Châu Thành, huyện Hà Tiên- tỉnh Kiên Giang, huyện Thới Bình, Tp Cà Mau- tỉnh Cà Mau, TP Bạc Liêu- tỉnh Bạc Liêu, huyện Thạnh Trị, TP.Sóc Trăng- tỉnh Sóc Trăng, huyện Phong Điền- TP. Cần Thơ,  huyện U Minh-  tỉnh Cà Mau  và mực nước dâng từ 0,2 đến 0,5m tập trung ở  Tp Cà Mau,  huyện Năm Căn- tỉnh Cà Mau.

Tầng chứa nước lỗ hổng trong các đá trầm tích Pliocene giữa (n22): Diễn biến mực nước dưới đất dự báo tháng 5 so với mực nước thực đo tháng 4 có xu thế hạ, có 14/33 công trình mực nước hạ, 14/33 công trình mực nước hạ và 5/33 công trình mực nước dâng. Mực nước hạ từ 0,5 đến 1m tập trung ở huyện U Minh- tỉnh Cà Mau và mực nước dâng từ 0,2 đến 0,5m tập trung ở   huyện Năm Căn- tỉnh Cà Mau, huyện Trà Cú, huyện Cầu Ngang- tỉnh Trà Vinh.

Tầng chứa nước lỗ hổng trong các đá trầm tích Pliocene dưới (n21): Diễn biến mực nước dưới đất dự báo tháng 5 so với mực nước thực đo tháng 4 có xu thế dâng hạ không đáng kể, có 13/28 công trình mực nước dâng hạ không đáng kể, 12/28 công trình mực nước hạ và 3/28 công trình mực nước dâng. Mực nước hạ từ 0,2 đến 0,5m tập trung ở huyện Trà Cú- tỉnh Trà Vinh, TX Giá Rai- tỉnh Bạc Liêu, huyện Châu Thành-  tỉnh Bến Tre và mực nước dâng từ 0,2 đến 0,5m tập trung ở TX Duyên Hải- tỉnh Trà Vinh.

2.3.      Cảnh báo tài nguyên nước dưới đất

Theo Nghị định 167/2018/NĐ-CP về Quy định việc hạn chế khai thác nước dưới đất, trong lưu vực sông Cửu Long thời điểm hiện tại có 13 công trình có độ sâu mực nước cần phải cảnh báo. Các đơn vị khai thác nước dưới đất cần chú ý chế độ khai thác quanh khu vực này.

  1. Đề xuất, kiến nghị

Đối với tài nguyên nước mặt: Tổng lượng tài nguyên nước mặt dự báo trên phạm vi lưu vực sông Cửu Long có xu thế tăng lên khoảng 2,9% – 3,2% so với tháng cùng kỳ năm trước do đang trong thời kỳ chuyển sang mùa mưa. Vì vậy, để tận dụng nguồn nước mặt sẵn có, các địa phương còn khó khăn về tiếp cận nguồn nước ngọt từ sông Tiền, sông Hậu cần chủ động tích trữ nước mưa, nước ngọt để phục vụ sinh hoạt, canh tác tại địa phương và theo dõi các bản tin tiếp theo để có kế hoạch khai thác sử dụng nước phù hợp.

Đối với tài nguyên nước dưới đất: Hiện tại trên lưu vực sông Cửu Long có 13 công trình có độ sâu mực nước dưới đất cần phải cảnh báo. Vì vậy, để đảm bảo khai thác ổn định, cần theo dõi chặt chẽ diễn biến mực nước dưới đất trong các tầng chứa nước trên lưu vực và các bản tin dự báo tiếp theo để phục vụ quản lý, khai thác hiệu quả nguồn nước dưới đất.

Xem chi tiết tại đây: