Bản tin cảnh báo, dự báo nguồn nước dưới đất tháng trên lưu vực sông Cả được biên soạn hàng tháng để cung cấp các thông tin về mực nước, chất lượng nước dưới đất nhằm phục vụ các mục đích quản lý, khai thác sử dụng tài nguyên nước và các mục đích khác theo quy định pháp luật.
Lưu vực sông Cả là một trong những lưu vực sông lớn ở Việt Nam, bao gồm 2 tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh với diện tích lưu vực là 27.200 km2. Mùa mưa khu vực phía Bắc lưu vực sông Cả từ tháng 5 đến tháng 10, mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau. Mùa khô khu vực phía Nam lưu vực sông Cả từ tháng 1 đến tháng 8, mùa mưa từ tháng 9 đến tháng 12.
Nội dung chính của bản tin tháng bao gồm: Thông báo mực nước dưới đất trung bình tháng 5, chất lượng nước mùa khô năm 2026 khu vực phía Bắc lưu vực sông Cả ; dự báo mực nước dưới đất trung bình tháng 6 tại các tầng chứa nước cho toàn lưu vực sông, đưa ra những cảnh báo mực nước trung bình tháng, chất lượng nước trong phạm vi 76 công trình quan trắc tài nguyên nước dưới đất do Trung tâm Quy hoạch và Điều tra tài nguyên nước quốc gia quản lý và vận hành.
1.Hiện trạng mực nước dưới đất
Tầng chứa nước lỗ hổng trong trầm tích Holocene (qh): Diễn biến mực nước dưới đất trung bình tháng 5 so với tháng 4 có xu thế dâng, có 18/28 công trình mực nước dâng, 5/28 công trình mực nước dâng hạ không đáng kể và 5/28 công trình mực nước hạ. Giá trị dâng cao nhất là 1,61m tại phường Thái Hoà, tỉnh Nghệ An (QT1a-HĐ) và giá trị hạ thấp nhất là 0,67m tại xã Hưng Nguyên Nam, tỉnh Nghệ An (QT15a-NA).
Sơ đồ dự báo diễn biến mực nước tầng qh
Tầng chứa nước lỗ hổng trong trầm tích Pleistocene (qp): Diễn biến mực nước dưới đất trung bình tháng 5 so với tháng 4 có 15/33 công trình mực nước dâng, 10/33 công trình mực nước dâng hạ không đáng kể và 8/33 công trình mực nước hạ. Giá trị dâng cao nhất là 1,09m tại xã Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh (QT2b-HS) và giá trị hạ thấp nhất là 1,28m tại xã Hải Lộc, tỉnh Nghệ An (QT7-NA).
Tầng chứa nước khe nứt trong đá trầm tích lục nguyên Trias giữa (t2): Diễn biến mực nước dưới đất trung bình tháng 5 so với tháng 4 có xu thế dâng, có 6/9 công trình mực nước dâng, 3/9 công trình mực nước hạ. Giá trị dâng cao nhất là 1,38m tại phường Thái Hoà, tỉnh Nghệ An (QT1b-HĐ) và giá trị hạ thấp nhất là 0,26m tại xã Hải Linh, tỉnh Hà Tĩnh (QT1b-HK).
Tầng chứa nước khe nứt trong đá trầm tích lục nguyên Carbon dưới (c1): Theo kết quả quan trắc tại xã Nhân Hoà, tỉnh Nghệ An (QT2b-CC) mực nước trung bình tháng 5 dâng 0,08m so với tháng 4.
Tầng chứa nước khe nứt trong đá trầm tích biến chất Ordovic trên - Silur (o3-s): Theo kết quả quan trắc tại xã Phúc Lộc, tỉnh Nghệ An (QT17b-NA) mực nước trung bình tháng 5 hạ 0,64m so với tháng 4.
Tầng chứa nước karst trong trầm tích carbonat Carbon - Pecmi (c-p): Diễn biến mực nước dưới đất trung bình tháng 5 so với tháng 4 có 2/4 công trình mực nước dâng, 1/4 công trình mực nước dâng hạ không đáng kể và 1/4 công trình mực nước hạ. Giá trị dâng cao nhất là 0,52m tại xã Quỳ Hợp, tỉnh Nghệ An (QT4-HĐ) và giá trị hạ là 0,10m tại xã Phúc Trạch, tỉnh Hà Tĩnh (QT4b-HK).
2. Dự báo nguồn nước dưới đất
Tầng chứa nước lỗ hổng trong trầm tích Holocene (qh): Diễn biến mực nước dưới đất dự báo tháng 6 so với mực nước quan trắc tháng 5 có xu thế hạ, có 12/28 công trình mực nước hạ, 10/28 công trình mực nước dâng và 6/28 công trình mực nước dâng hạ không đáng kể. Mực nước hạ từ 0,5 đến 1m ở xã Cẩm Bình - tỉnh Hà Tĩnh và mực nước dâng từ 0,5 đến 1m ở xã Đô Lương, phường Thái Hoà - tỉnh Nghệ An.
Tầng chứa nước lỗ hổng trong trầm tích Pleistocene (qp): Diễn biến mực nước dưới đất dự báo tháng 6 so với mực nước quan trắc tháng 5 có 13/33 công trình mực nước dâng, 13/33 công trình mực nước hạ và 7/33 công trình mực nước dâng hạ không đáng kể. Mực nước dâng từ 0,5 đến 1m ở xã Hưng Nguyên Nam, xã Nhân Hoà - tỉnh Nghệ An và mực nước hạ từ 0,5 đến 1m ở xã Hương Phố, xã Đức Thọ - tỉnh Hà Tĩnh.
Tầng chứa nước khe nứt trong đá trầm tích lục nguyên Trias giữa (t2): Diễn biến mực nước dưới đất dự báo tháng 6 so với mực nước quan trắc tháng 5 có xu thế hạ, có 5/9 công trình mực nước hạ, 3/9 công trình mực nước dâng và 1/9 công trình mực nước dâng hạ không đáng kể. Mực nước hạ từ 0,2 đến 0,5m ở xã Hải Linh, xã Hương Phố - tỉnh Hà Tĩnh và mực nước dâng từ 0,5 đến 1m ở phường Thái Hoà - tỉnh Nghệ An.
Tầng chứa nước khe nứt trong đá trầm tích lục nguyên Carbon dưới (c1): Tại xã Nhân Hoà, tỉnh Nghệ An (QT2b-CC) diễn biến mực nước dưới đất dự báo tháng 6 so với mực nước quan trắc tháng 5 có xu thế dâng.
Tầng chứa nước khe nứt trong đá trầm tích biến chất Ordovic trên - Silur (o3-s): Tại xã Phúc Lộc, tỉnh Nghệ An (QT17b-NA) diễn biến mực nước dưới đất dự báo tháng 6 so với mực nước quan trắc tháng 5 có xu thế hạ.
Tầng chứa nước karst trong trầm tích carbonat Carbon - Pecmi (c-p): Diễn biến mực nước dưới đất dự báo tháng 6 so với mực nước quan trắc tháng 5 có 2/4 công trình mực nước hạ, 1/4 công trình mực nước dâng hạ không đáng kể và 1/4 công trình mực nước dâng. Mực nước hạ từ 0,2 đến 0,5m ở xã Phúc Trạch, tỉnh Hà Tĩnh và mực nước dâng từ 0,05 đến 0,2m ở xã Quỳ Hợp, tỉnh Nghệ An.
3. Đề xuất, kiến nghị
Hiện tại, trên phạm vi lưu vực sông Cả chưa có công trình thuộc diện phải cảnh báo, để đảm bảo khai thác ổn định, cần theo dõi chặt chẽ diễn biến mực nước dưới đất trong các tầng chứa nước trong lưu vực sông và các bản tin dự báo tiếp theo để phục vụ quản lý, khai thác hiệu quả nguồn nước dưới đất.
Đa số các thông số chất lượng nước trên lưu vực sông nằm trong giới hạn cho phép theo QCVN 09:2023/BTNMT. Tuy nhiên một số công trình có thông số vượt GTGH, tập trung ở tầng chứa nước Holocen (qh) và Pleistocen (qp). Các thông số vượt chủ yếu bao gồm Mangan, Arsenic, Chì và Amoni.
