Xây dựng kịch bản cho Quy hoạch TNNLVS Hồng-Thái Bình

Xây dựng kịch bản là một công việc đặc biệt quan trọng đối với công tác lập quy hoạch. Một Kịch bản mô tả một tương lai có thể xảy ra, là bối cảnh cho việc lập quy hoạch. Thông thường một số kịch bản mô tả một số tình huống tương lai có khả năng xảy ra ở các thời điểm mục tiêu của quy hoạch. Các Kịch bản bao gồm các sự kiện, các nhân tố chính và phản ánh các xu hướng, các chu trình, các sự kiện ngẫu nhiên và các sự kiện đột xuất.

Đối với Quy hoạch TNN LVS Hồng – Thái Bình, thời điểm mục tiêu của Quy hoạch là năm 2030 và tầm nhìn của Quy hoạch là năm 2050. Tuy nhiên, hầu hết các quy hoạch phát triển kinh tế – xã hội Vùng Đồng bằng sông Hồng, Vùng Trung du miền núi phía Bắc và quy hoạch của các ngành khai thác, sử dụng nước đều có thời điểm mục tiêu là năm 2020. Điều đó có nghĩa là chúng ta chưa có được mục tiêu của phát triển kinh tế – xã hội và mục tiêu của các ngành khai thác, sử dụng nước vào thời điểm năm 2030. Vì vậy, chúng ta cần phải xây dựng các kịch bản cho Quy hoạch TNN LVS Hồng – Thái Bình vào năm 2030 và xa hơn nữa là các kịch bản cho Quy hoạch này vào năm 2050.

Hơn nữa, ngay cả trong trường hợp nếu có các quy hoạch ngành đến năm 2030, thì vẫn cần thiết phải phải xây dựng kịch bản quy hoạch TNN. Lý do là vì quy hoạch các ngành có thể coi như chỉ ứng với kịch bản phát triển bền vững, trong khi có những tình huống có thể xảy ra như khủng hoảng về nước cũng cần phải xem xét. Việc xây dựng kịch bản là cần thiết vì phương pháp dự báo không thích hợp với hạn dài, do đó phải dùng phương pháp kịch bản để xác định môi trường và mục tiêu tương lai. Kịch bản của Quy hoạch TNN LVS Hồng – Thái Bình giúp chúng ta lường trước mọi biến động của tương lai để tính trước giải pháp ứng phó thích hợp trên LVS này.

Việc xây dựng kịch bản cho Quy hoạch TNNLVS Hồng-Thái Bình phải dựa trên các điểm chính sau:

– Xác định các yếu tố chi phối quản lý, khai thác, sử dụng, bảo vệ TNN LVS Hồng-Thái Bình: Các yếu tố chi phối đến quản lý, khai thác, sử dụng và bảo vệ TNN LVS Hồng – Thái Bình là các yếu tố khi biến đổi sẽ làm thay đổi cung cầu TNN ở mức độ ảnh hưởng tương đối lớn đến sự phát triển LVS Hồng – Thái Bình trong tương lai. Việc xác định đúng và đầy đủ các yếu tố chi phối sẽ là cơ sở tốt để xây dựng các kịch bản cho Quy hoạch TNN LVS Hồng – Thái Bình. Các yếu tố chi phối này sẽ được Dự án xác định cụ thể và đầy đủ trong quá trình xây dựng Quy hoạch. Trong các yếu tố chi phối, cũng có yếu tố chi phối cần phải xây dựng các kịch bản của yếu tố đó, chẳng hạn các kịch bản của lượng nước đến từ Trung Quốc, hay các kịch bản về biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, cần phân biệt sự khác nhau giữa kịch bản của Quy hoạch TNN LVS Hồng – Thái Bình với kịch bản của các yếu tố chi phối.

– Tổ hợp các yếu tố chi phối và xác định các kịch bản cho Quy hoạch TNN LVS Hồng – Thái Bình: Trên cơ sở các yếu tố chi phối đã được xác định ở trên, Dự án cần lựa chọn và tổ hợp các yếu tố đó để xác định các kịch bản cho Quy hoạch TNN LVS Hồng – Thái Bình đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Ba kịch bản tối thiểu cần đưa vào Quy hoạch TNN LVS Hồng – Thái Bình là:

+ Kịch bản diễn biến như bình thường.

+ Kịch bản phát triển bền vững.

+ Kịch bản khủng hoảng.

Ngoài ra, Dự án cần xác định thêm các kịch bản phụ khác nhằm đưa ra cái nhìn toàn diện về mọi khả năng có thể xảy ra trong tương lai, tạo điều kiện cho các bước sau của quá trình lập quy hoạch là xác định các giải pháp quy hoạch để có thể ứng phó trong mọi trường hợp. Các kịch bản được phân biệt với nhau bới sự khác biết của một hay vài thông số quan trọng đối với quản lý, khai thác, sử dụng và bảo vệ TNN trên lưu vực.

DL152