Tue06022020

Last update04:36:03 AM GMT

Đập Xayaburi phá hủy sông Mekong

There are no translations available.

Đập Xayaburi sẽ là “phát đại bác khai hỏa” phá hủy dòng Mekong

263 tổ chức thuộc 51 quốc gia cùng phản đối xây đập Xayaburi. Có ý kiến cho rằng đó sẽ là “phát đại bác khai hỏa” cho một loạt các đập thủy điện sau này, gây tổn thất không thể bù đắp đối với môi trường và hàng chục triệu dân sống dọc sông Mekong.

 Theo kế hoạch, ngày 19/4, Ủy ban liên hợp của MRC (Ủy ban liên hiệp của Ủy hội sông Mekong) sẽ tiến hành cuộc họp về quyết định có cho phép đập Xayaburi được xây dựng hay không tại Viên Chăn, Lào. Trong khi đó, đã có 263 tổ chức phi chính phủ thuộc 51 quốc gia cùng ký vào biên bản kiến nghị gửi Thủ tướng Lào và Thái Lan phản đối việc xây dựng đập Xayaburi. Các tổ chức lớn như WWF, IUCN, WCD đều ủng hộ việc hoãn xây dựng 12 đập trong 10 năm để có thể nghiên cứu kỹ lưỡng hơn.

Tại buổi tọa đàm do Liên hiệp các hội Khoa học và kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) tổ chức chiều 18/4 về việc Lào dự kiến sớm khởi công xây đập Xayaburi, qua trực tuyến, bà P’Eang - đồng Giám đốc Quỹ phục hồi sinh thái và liên minh khu vực (TERRA - Thái Lan) - cho biết các tờ báo lớn ở Thái Lan như Bangkok Post hay Nation đều đồng loạt phản đối dự án xây đập Xayaburi. Cũng trong ngày 18/4, nhóm khoảng 100 người Thái đã tụ tập trước đại sứ quán Lào ở Bangkok để gửi thư kiến nghị lên Chính phủ Lào. Tuy nhiên, do chưa nhận được sự đón tiếp từ đại diện phía bạn nên ngày hôm nay thư sẽ được chuyển đến Bộ Ngoại giao Thái Lan.

Bà P’ Eang cho rằng, quá trình tham vấn của Lào chưa đầy đủ và việc MRC Lào bỏ qua quá trình tham vấn các nước thành viên Thái Lan, Campuchia và Việt Nam là một sự thất bại của MRC. Hơn thế nữa, MRC còn bỏ qua công đoạn Lào tham vấn chính người dân của họ trước khi tiến hành xây dựng đập thủy điện này.

Cùng tham gia tọa đàm qua trực tuyến, đại diện của Tổ chức Sông ngòi quốc tế, bà Ame, cán bộ vận động chính sách vùng Mekong, khẳng định: Báo cáo của Lào mới chỉ xem xét tác động của Xayaburi trong bán kính 10km tính từ thân đập là quá nhỏ. Như vậy, đánh giá này đã bỏ qua tác động xuyên biên giới, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến các nước khác trong khu vực.

“Đập Xayaburi được khởi công sẽ là “phát đại bác khai hỏa” cho một loạt các đập thủy điện sau này đồng loạt bung ra. Đây mới là vấn đề nghiêm trọng hơn cả” - ông Đào Trọng Tứ, nguyên Phó Tổng thư ký MRC, nhận định.

Cuộc sống của khoảng 20 triệu người dân ở ĐBSCL sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng nếu Lào tiến hành xây dựng đập Xayaburi. (Ảnh: Internet)

Các nhà khoa học thuộc mạng lưới Sông ngòi Việt Nam VNR cho rằng, 12 con đập được xây dựng trên dòng chính hạ lưu sông Mekong không những không mang lại bất kỳ lợi ích nào cho Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) mà còn đe dọa trực tiếp đến đời sống của 20 triệu người dân ĐBSCL hiện nay và các thế hệ tương lai, đe dọa đến an ninh lương thực quốc gia và khu vực. Cùng đó, sự thay đổi dòng chảy do các đập thủy điện gây ra sẽ biến hạ lưu sông Mekong thành vùng hồ, lưu trữ lại phù sa. Phù sa không thể xuống hạ lưu là châu thổ sông Mekong ở đồng bằng sông Cửu Long và biển Hồ của Campuchia. Mất phù sa cũng là tác nhân khiến bờ biển phía Đông của đồng bằng sông Cửu Long và mũi Cà Mau bị sạt lở nghiêm trọng. Sự thay đổi của dòng chảy khiến chỉ riêng đồng bằng sông Cửu Long cũng tổn thất hàng tỷ USD từ nguồn lợi khai thác thủy sản.

Nhìn nhận về vấn đề này, WWF (Quỹ quốc tế bảo vệ thiên nhiên) cảnh báo phát triển đập trên dòng chính sông Mekong một cách thiếu kiểm soát trong khi chưa đánh giá được hết tác động của đập sẽ khiến cho các quá trình tự nhiên trọng yếu - độ liên kết hệ sinh thái - như vận chuyển chất dinh dưỡng và trầm tích; sự di cư của các loài cá... bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

“Điều đáng báo động là những tác động tiêu cực của các con đập xây dựng tại nhánh chính hạ lưu sông Mekong, như dự án đập Xayaburi, sẽ lớn hơn nhiều lần so với tác động của đập xây trên nhánh phụ khi xét về độ liên kết hệ sinh thái. Sông Mekong đặc biệt nhạy cảm với những tác động của các con đập xây dựng trên nhánh chính do kết cấu của nó - một dòng chảy dài được nuôi dưỡng bằng nhiều nhánh phụ” - ông Nikolai Sindorf, cán bộ Chương trình Khoa học Bảo tồn của WWF lo lắng.

Xayaburi là đập đầu tiên trong số 11 đập được đề xuất xây dựng trên sông Mekong, dự kiến sẽ sản xuất 1260 MW điện và làm giảm 5% độ liên kết trong toàn lưu vực. Cùng đó con đập này sẽ chia cắt 9 hệ sinh thái thượng nguồn (trong tổng số 13 hệ sinh thái) ra khỏi lưu vực, theo phân loại của WWF.

WWF tiếp tục kêu gọi trì hoãn 10 năm việc phê duyệt dự án xây dựng các con đập trên nhánh chính nhằm đảm bảo tất cả những chi phí và lợi ích xây dựng và vận hành của đập được nghiên cứu đầy đủ.

(Theo Dantri)

Lào xúc tiến dự án thủy điện gây tranh cãi

There are no translations available.

Ngày 19/4 Ủy hội sông Mekong mới tuyên bố có thông qua dự án thủy điện của Lào trên dòng chính sông Mekong hay không, nhưng một phóng sự điều tra cho hay điều kiện hạ tầng cho dự án này đã được thi công từ cách đây 5 tháng.

Từ nhiều tháng nay, dự án đập thủy điện của Lào đang là vấn đề nóng gây tranh cãi ở khu vực hạ nguồn sông Mekong.

Phe ủng hộ, bao gồm Lào và một số công ty của Thái Lan, cho rằng dự án xây đập không gây ảnh hưởng về môi trường đáng kể đối với các nước láng giềng. Họ nói dự án này tạo ra nguồn điện giá rẻ và công ăn việc làm.

Phe phản đối, gồm nhiều tổ chức bảo vệ môi trường trong khu vực và các nhà khoa học Việt Nam, Campuchia, kể cả các tổ chức môi trường Thái Lan, e ngại về tác động môi sinh cũng như nguy cơ mất nguồn cá - thực phẩm quan trọng đối với hàng chục triệu người sống ở hạ lưu con sông này.

tt592

Vị trí dự án thủy điện Xayaburi trong tiểu vùng Mekong. Đồ họa: NYT

Xayaburi là một trong 12 công trình thủy điện của nhiều nước dự kiến đặt tại hạ du dòng chính của sông Mekong. Công trình này nằm hoàn toàn trên lãnh thổ của Lào, cách đồng bằng sông Cửu Long gần 2000 km. Đập thủy điện dự kiến dài 810 m, cao 32 mét, công suất dự kiến 1.260 MW. Hầu hết sản lượng điện của dự án trị giá 3,5 tỷ USD này sẽ được bán cho Thái Lan.

Tháng 10/2010, chính phủ Lào gửi thông báo về dự án xây dựng đập Xayaburi cho các nước thành viên Ủy hội sông Mekong (MRC). Ủy hội gồm các thành viên Thái Lan, Lào, Campuchia và Việt Nam.

Ủy hội đã yêu cầu Lào cung cấp các thông tin theo đúng quy định: bao gồm thông báo, tham vấn và thỏa thuận. Ủy hội cũng yêu cầu các nước trong khu vực tiến hành quá trình tham vấn trong 6 tháng, sau đó gửi báo cáo cho MRC, để đi đến phương án thống nhất vào tháng 4/2011. Theo thỏa thuận có từ năm 1995, các nước thuộc Ủy hội bắt buộc phải trải qua quá trình tham vấn mỗi khi có dự định xây đập thủy điện trên Mekong.

Ngày mai 19/4, các thành viên của Ủy hội sẽ họp để ra quyết định chính thức có chấp thuận dự án thủy điện Xayaburi hay không.

'Đã khởi công cách đây 5 tháng' 

Tuy nhiên, một phóng sự điều tra đăng trên tờ Bangkok Post hôm qua cho hay các công việc chuẩn bị cho dự án như làm đường, công tác chuẩn bị di dân, đã bắt đầu từ cách đây 5 tháng.

tt595

Vị trí Lào dự định xây đập Xayaburi. Ảnh: internationalriver.org.

Quanh khu vực dự định đặt đập thủy điện, phóng viên báo Thái Lan quan sát thấy xe máy của một công ty xây dựng của Thái Lan - đối tác của Lào trong tiến trình làm dự án - đến thi công. Một số con đường lớn đã và đang được làm.

Công trình xây dựng một con đường dài 30 km từ làng Ban Nara tới làng Ban Talan và làng Ban Houay Souy, nằm gần địa điểm đề xuất xây đập, đang được san ủi.

Theo người dân địa phương, con đường bộ này được khởi công cách đây khoảng năm tháng.

"Như vậy Lào đã khởi công công trình xây dựng đập chỉ một tháng sau gửi các tài liệu cần thiết cho MRC, bao gồm cả đánh giá tác động môi trường để ủy ban này xem xét", tờ Bangkok Post có đoạn.

Cùng với việc chuẩn bị đường sá, chính quyền Lào bắt đầu cho di dời dân tới khu vực khác. Cư dân ở gần địa điểm xây đập nói họ được bồi thường khoảng 15 USD để di chuyển.

Lo mất nguồn dinh dưỡng

Các nước thuộc MRC, trong đó có Campuchia và Việt Nam, đã lên tiếng phản đối dự án Xayaburi, yêu cầu tạm ngừng để xem xét tác động một cách thấu đáo trước khi tiến hành.

Campuchia cho rằng đập Xayaburi sẽ làm giảm nguồn lợi thủy sản, ngăn cản sự di cư của cá và gây ra thảm họa về an ninh lương thực. Quỹ Bảo vệ thiên nhiên quốc tế (WWF) ở Campuchia cảnh báo rằng nguồn protein từ cá sẽ biến mất, thay vào đó Campuchia sẽ mất phí tổn để nhập thêm thịt.

Cá mang đến nguồn dinh dưỡng quan trọng đối với Campuchia. Thủ tướng nước này Hun Sen từng tuyên bố "cá là thực phẩm cơ bản" đối với người dân.

Cá thường di chuyển lên thượng nguồn mỗi khi đến mùa sinh sản. Mỗi khi đập được dựng lên trên sông, một số loài không đủ khả năng vượt qua độ cao của đập, dẫn đến suy giảm khả năng sinh sản, giảm số lượng cá con và vì thế giảm sản lượng đánh bắt ở hạ nguồn.

tt596

Xe máy tại công trường làm đường dẫn tới khu vực định đặt đập thủy điện Xayaburi. . Ảnh: Bangkokpost.

Tại Việt Nam, nhiều tổ chức và nhà khoa học cũng lên tiếng phản đối việc xây đập Xayaburi. Giáo sư Phạm Hồng Giang, Ủy hội Đập lớn thế giới, cho rằng việc xây dựng đập trên dòng chính cần chờ 10 năm nữa, khi có các nghiên cứu khoa học sâu hơn về tác động tổng thể môi trường.

Theo ông Giang, nếu thủy điện Xayaburi được tiến hành, sẽ tạo tiền lệ xấu, mở đường cho 11 dự án thủy điện khác trên dòng chính của sông Mekong, trong khi vẫn chưa lường hết tác động của các đập trên dòng chính.

Trong số các nguy cơ mà đập Xayaburi mang đến, có những tác động xấu như thay đổi dòng chảy, gây xói lở, mất nguồn phù sa; thay đổi môi trường sống của nhiều loài thủy sản, nhất là loài cá, kéo theo hàng triệu người dân ven sông mất nguồn sống nhờ vào nguồn lợi thủy sản, ông Giang phân tích.

Tiến sĩ Nguyễn Đình Hòe thuộc Hội bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam cũng cho rằng, không nên xây dựng đập thủy điện Xayaburi.

"Quá trình tham vấn kéo dài 6 tháng, nhưng Lào cho khởi động xây dựng trước khi có kết luận tham vấn, cho thấy Lào chưa quan tâm đúng mức đến các ý kiến phản biện", ông Hòe nhận xét.

Ông Hòe cũng cho biết thêm rằng Trung Quốc đang có kế hoạch xây 7 nhà máy thủy điện dọc sống Nam Ou, một trong các phụ lưu lớn nhất của dòng Mekong trên đất Lào. "Nếu điều đó xảy ra, sông Mekong sẽ bị nguy ngập bởi Lào là nơi đóng góp tới 30% lưu lượng nước cho Mekong".

Các nhà khoa học Việt Nam đã tổ chức nhiều lần lấy ý kiến về dự án, và đều bày tỏ sự không đồng tình thực thi Xayaburi lúc này, mà cần chờ khi có những đánh giá nghiêm túc và toàn diện hơn.

Giải pháp thay thế

Tổ chức bảo vệ thiên nhiên quốc tế (WWF) tuần trước vừa ra cảnh báo rằng xây dựng một đập thủy điện trên dòng chính Mekong sẽ làm gián đoạn đường đi của nhiều loài cá, ảnh hưởng đến nguồn cung cấp thực phẩm cho hàng triệu người dân sinh sống tại khu vực sông Mekong.

WWF cho rằng, nên hoãn xây dựng đập trên sông Mekong trong vòng 10 năm tới nhằm đảm bảo tất cả các tác động của việc xây dựng và vận hành đập được đánh giá một cách toàn diện. Để đáp ứng nhu cầu điện năng, WWF khuyến khích thực thi các dự án thuỷ điện bền vững trên một vài phụ lưu lựa chọn.

Nghiên cứu của WWF cho thấy, xây dựng đập trên các nhánh phụ của sông Mekong có thể cho lượng điện năng tương đương với những con đập xây trên dòng chảy chính, mà lại hạn chế được tác động tiêu cực lên dòng sông.

“Điều đáng báo động ở đây là những tác động tiêu cực của các con đập xây dựng tại nhánh chính hạ lưu sông Mekong, như dự án đập Xayaburi tại bắc Lào, sẽ lớn hơn nhiều lần so với tác động của đập xây trên nhánh phụ khi xét về độ liên kết hệ sinh thái”, chuyên gia Nikolai Sindorf của WWF nói.

Kết luận của MRC sẽ được đưa ra trong cuộc họp ngày mai tại thủ đô Lào, sau quá trình tham vấn dài 6 tháng. Tuy nhiên kết luận này không có tính ràng buộc pháp lý.

 

 

(Theo Vnexpress.net)

 

Chủ đầu tư đập Xayaburi qua mặt Ủy hội sông Mekong

There are no translations available.

Dù ngày 19/4, Ủy hội sông Mekong mới ra quyết định cuối cùng về dự án đập thủy điện Xayaburi nhưng việc xây dựng đã lặng lẽ bắt đầu.

Tờ Bangkok Post của Thái Lan ngày 16/4 đăng hàng loạt bức ảnh cho thấy, hàng chục xe ủi, xe xúc đất và xe tải đang tấp nập ra vào khu vực công trường ở tỉnh Xayaboury của Lào. Theo tờ này, việc xây dựng hệ thống đường chính dẫn đến nơi xây đập đã bắt đầu từ tuần trước. Nhiều khu trại đã được dựng lên, làm chỗ lưu trú cho công nhân và cất giữ máy móc, vật liệu xây dựng và thực phẩm. Tập đoàn SEAN & Ch.Karnchang Public (Thái Lan), chủ đầu tư của dự án, cũng đang tiến hành giải tỏa và đền bù cho người dân trong các ngôi làng xung quanh. Bangkok Post dẫn lời một số người địa phương cho hay, nhiều người chỉ được đền bù... 15 USD.

Chính phủ Lào đệ trình dự án xây dựng đập Xayaburi cho 3 thành viên còn lại của Ủy hội sông Mekong (MRC) là Việt Nam, Campuchia và Thái Lan vào năm 2007. Kể từ đó, dự án 3,5 tỉ USD này vấp phải sự phản đối kịch liệt từ giới hữu trách, người dân và các tổ chức môi trường vì những hậu quả khủng khiếp đối với dân sinh và môi trường. Theo Quy chế về Thông báo, Tham vấn trước và Thỏa thuận (PNPCA), bất kỳ kế hoạch xây dựng nào liên quan đến lưu vực sông Mekong đều phải thông báo và tham vấn với MRC. Tuy nhiên, phía Lào và chủ đầu tư đã “vượt rào” trước khi quyết định chung được đưa ra. Ông Surasak Glahan, đại diện của MRC cho  biết, cho đến ngày 16/4 Ủy hội chưa nhận được thông báo nào về việc triển khai hay chuẩn bị xây dựng đập Xayaburi.


“Thật thất vọng! Họ đang phớt lờ những bức xúc của người dân sống dọc theo lưu vực sông Mekong không chỉ ở Thái Lan, Campuchia, Việt Nam mà cả ở Lào. Chúng tôi kịch liệt phản đối và yêu cầu nhà đầu tư phải ngưng ngay việc triển khai xây dựng dự án”, bà Pianporn Deetes, đại diện của Tổ chức International Rivers (Sông ngòi quốc tế) tại Thái Lan nói với phóng viên báo Thanh Niên. Theo bà Deetes, Chính phủ Lào cần xem xét lại dự án còn Chính phủ Thái Lan cũng phải có thái độ tích cực. Theo kế hoạch, 95% điện năng từ dự án Xayaburi sẽ được bán cho Thái Lan trong khi nhiều chuyên gia cho rằng nước này có nhiều cách tạo ra điện mà không phải mua từ Lào.




(Theo Minh Quang – Báo Thanh niên, 18/3.)

Việt Nam mong muốn các nước nghiên cứu kỹ lưỡng, tổng thể những tác động của các công trình thủy điện trên sông Mê Công

There are no translations available.

Ngày 18/4, trả lời câu hỏi của phóng viên về phản ứng của Việt Nam về việc xây dựng các đập thủy điện trên dòng sông Mê Công trong đó có đập Xay-ya-bu-ri, Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Nguyễn Phương Nga nói: “Sông Mê Công là một dòng sông quốc tế có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với sự phát triển kinh tế, xã hội, đời sống văn hóa, tinh thần của nhân dân các nước ven sông.        
             Là một nước nằm ven sông Mê Công, Việt Nam mong muốn các quốc gia có liên quan phối hợp chặt chẽ trong việc nghiên cứu kỹ lưỡng tổng thể những tác động của các công trình thủy điện trên dòng chính sông Mê Công trước khi đưa ra quyết định triển khai xây dựng các công trình này. Các quốc gia ven sông cần hợp tác chặt chẽ trong việc khai thác và sử dụng công bằng và hợp lý các nguồn tài nguyên, đặc biệt là nguồn nước dòng sông Mê Công nhằm bảo vệ môi trường sinh thái, góp phần vào sự phát triển bền vững chung của toàn bộ lưu vực sông Mê Công và mang lại lợi ích cho tất cả các quốc gia ven sông và người dân sinh sống tại khu vực này”.
(Theo Monre.gov.vn)

Tranh cãi về đập thủy điện trên sông Mekong

There are no translations available.

Việc xây đựng đập thủy điện trên dòng chính của sông Mekong sẽ gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng về môi trường và phát triển, các nhà khoa học Việt Nam cảnh báo.

Hôm qua, cuộc họp tham vấn lần hai cấp quốc gia Việt Nam về việc Lào định xây đập thủy điện Xayaburyđã được tổ chức tại Quảng Ninh. Ý kiến của các chuyên gia sẽ được chuyển cho Ủy hội sông Mekong (MRC). Ủy hội do các nước Việt Nam, Thái Lan, Lào, Campuchia sáng lập.

Xayabury là một trong 12 công trình thủy điện của nhiều nước dự kiến đặt tại hạ du dòng chính của sông Mekong. Công trình này nằm hoàn toàn trên lãnh thổ của Lào, cách Đồng bằng sông Cửu Long 1.930km. Đập thủy điện dự kiến dài 810 m, công suất dự kiến 1.260 MW. Hầu hết sản lượng điện sẽ được bán cho Thái Lan.

Tháng 10/2010, Lào gửi thông báo về dự án xây dựng đập Xayaboury cho các nước thành viên MRC. Ban Thư ký đã yêu cầu cung cấp các thông tin theo đúng quy định: bao gồm thông báo, tham vấn và thỏa thuận (PNPCA). Ủy hội cũng yêu cầu các nước trong khu vực sông tiến hành quá trình tham vấn trong 6 tháng, sau đó gửi báo cáo cho MRC, để đi đến phương án thống nhất vào tháng 4/2011.

tt595

Vị trí Lào dự định xây đập Xayabouri. Ảnh: internationalriver.org

Chính phủ Lào và Thái Lan rất muốn xây dựng dự án này và hai bên đã có thỏa thuận về giá bán điện. Cả hai nước cho rằng, các tác động xuyên biên giới của dự án thủy điện trên chỉ mang tính vật lý, sinh học, dự án chủ yếu cản trở đường di cư của cá.

Phía Lào khẳng định dự án trên không có tác động đến môi trường và họ có đủ thẩm quyền để phê duyệt xây dựng vì đập này đặt tại lãnh thổ của Lào. Chính phủ Thái Lan cũng đồng tình khi họ là nước sẽ mua được nguồn điện lớn từ dự án này, theo tin trên Bangkok Post.

Các nhà đầu tư dự án Xayabury, gồm hai công ty của Thái Lan, nói đập thủy điện chỉ sử dụng nước và sau đó là trả lại nước cho dòng sông nên không gây tác hại.

Các tổ chức môi trường Thái Lan và tại diễn dàn phi chính phủ nước này cũng kêu gọi Thủ tướng Thái Lan hủy cam kết của Công ty Điện Thái Lan (EGAT) về việc mua điện từ đập Xayabury. Theo tờ Bangkok Post, hiện Thái Lan đã tổ chức 3 buổi tham vấn về việc xây dựng đập nói trên. Tại các hội thảo, nhiều ý kiến phản đối vì dự án trên ảnh hưởng lớn tới người dân sống dọc theo sông Cửu Long, cần hoãn lại cho đến khi có những nghiên cứu đầy đủ nhất. Thái Lan vẫn chưa đi đến phương án thống nhất để gửi về MRC.

Campuchia cũng lên tiếng về việc xây dựng đập Sayabury khi con đập này sẽ ngăn chặn nguồn lợi từ cá, ngăn cản sự di cư của cá là thảm họa về an ninh lương thực lẫn dinh dưỡng.

Giáo sư So Nam từ Viện Nghề cá ở Phnom Penh phát biểu tờ Cambodia Daily mới đây: “Người dân phụ thuộc hoàn toàn vào cá. Đây là nguồn việc làm của hơn 6 triệu người”. Đại diện Quỹ Bảo vệ thiên nhiên quốc tế (WWF) ở Campuchia, Gordon còn cảnh báo về nguồn protein từ cá sẽ biến mất, thay vào đó Campuchia sẽ mất phí tổn để nhập thêm thịt".

Giám đốc Diễn đàn NGO Campuchia, bà Chhit Sam Ath cũng bày tỏ lo ngại về việc thiếu các thông tin dự án thủy điện Xayaburi. Campuchia ủng hộ đề xuất của WWF là lùi việc xây đập thêm 10 năm nữa.

tt594

Vị trí xây đập Sayabouri. Ảnh: International River.

Tại Việt Nam, nhiều tổ chức phi chính phủ và các nhà khoa học cũng lên tiếng phản đối việc xây đập Xayaburi. Trao đổi với VnExpress, ông Tô Văn Trường, Viện nghiên cứu thủy lợi miền nam, phân tích rằng dự án nhà máy thủy điện Xayaboury nếu được xây dựng sẽ gây ra những tác động môi trường to lớn. Với kiểu đập dâng thường thì thường điều tiết nước theo ngày, trữ nước trong ngày và phát điện giờ cao điểm. Khi trữ nước thì phía hạ lưu không có dòng chảy nên sẽ ảnh hưởng tới việc sử dụng nước dưới hạ lưu, ảnh hưởng các loài thủy sinh, giao thông thủy gặp khó khăn, xâm nhập mặn ở đồng bằng sâu hơn.

Giáo sư Phạm Hồng Giang, Ủy hội Đập lớn thế giới, cho rằng nếu dự án thủy điện Xayaboury được thông qua sẽ là tiền lệ để các dự án khác trên dòng chính tiếp bước. Ông Giang đề nghị MRC nên xem xét vấn đề này một cách cẩn trọng.

"Không nên xây dựng thủy điện trên dòng sông chính, mà chỉ nên xây dựng trên dòng nhánh. Việc xây dựng các dòng sông nhánh này cũng nên chờ 10 năm nữa khi có nghiên cứu sâu hơn theo cảnh báo của Tổ chức bảo vệ thiên nhiên quốc tế. Suy cho cùng không có đập là phương án tốt nhất cho tất cả các nước", giáo sư Giang nhấn mạnh.

Tiến sĩ Nguyễn Đình Hòe thuộc Hội bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam cũng đưa ra quan điểm, không nên xây dựng đập thủy điện Xayabury. Ông Hòe phân tích, nếu xây dựng đập này, nó sẽ hủy hoại môi trường sống và hệ sinh thái sông Mekong, gây nguy hiểm cho hệ động thực vật phong phú, nhất là loài cá, từ đó ảnh hưởng tới đời sống những người dân đang sống phụ thuộc vào nguồn này.

Ông Hòe lo ngại rằng đồng bằng sông Cửu Long sẽ phải đứng trước hai nguy cơ: thay đổi dòng chảy tự nhiên và nước biển dâng một khi đập Xayabury được xây dựng. Tình trạng nhiễm mặn có thể ảnh hưởng tới đời sống của hàng triệu người đang sinh sống và canh tác trên đồng bằng.

Tại hội nghị tham vấn lần thứ nhất được tổ chức tại Thành phố Cần Thơ giữa tháng trước, các nhà khoa học Việt Nam đều nhất trí không nên xây dựng bất cứ con đập nào trên dòng chính sông Mekong, hay ít nhất là lùi thời hạn xây dựng đập để nghiên cứu một cách nghiêm túc hơn.

Báo cáo đánh giá môi trường chiến lược của MRC vào cuối năm ngoái đề nghị rằng những quyết định về việc xây đập trên dòng chảy chính, gồm cả đập Xayabury, nên được trì hoãn thêm 10 năm nữa do những hiểm họa to lớn từ con đập.

 

 

(Theo Vnexpress.net)

Việt Nam lo nhiễm mặn vì thủy điện Lào

There are no translations available.

Các nhà khoa học Việt Nam lo ngại rằng công trình đập thủy điện gây tranh cãi của Lào sẽ gây tác động xấu đến đồng bằng sông Cửu Long.

Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam (Vusta) chiều qua tổ chức buổi tọa đàm “Xayaburi và nguồn nước sông Mekong”, một ngày trước khi các nước thuộc Ủy hội sông Mekong (MRC) ra quyết định về xây dựng đập Xayaburi tại Lào.

Xayaburi ở phía bắc Lào, là dự án đầu tiên trong tổng số 12 công trình dự kiến sẽ được xây dựng trên dòng chính của Mekong, con sông lớn đầy phù sa và cá, chảy từ Trung Quốc qua 4 quốc gia vùng hạ Mekong gồm Thái, Lào, Campuchia và Việt Nam.

tt592

Vị trí dự án đập thủy điện gây tranh cãi Xayaburi trong khu vực hạ Mekong. Đồ họa: NYT.

Ông Hồ Uy Liêm, Phó chủ tịch thường trực Vusta, nói rằng, việc xây dựng đập Xayaburi sẽ khiến đồng bằng sông Cửu Long gặp nguy hại. Khu vực này hiện có gần 20 triệu dân, cung cấp khoảng 50% lượng lúa gạo, hơn 70% thủy sản và khoảng 70% trái cây cho Việt Nam.

“Do đó, nếu xây dựng đập sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới đời sống của người dân và các thế hệ tương lai, đe dọa tới an ninh lương thực quốc gia và khu vực”, ông Liêm nói thêm.

Ông Đào Trọng Tứ, nguyên phó tổng thư ký Mạng lưới sông ngòi Việt Nam (VRN), khẳng định: “Nếu đập Xayabouri được xây dựng thì sẽ là phát đại bác khai hỏa cho việc xây dựng toàn bộ các đập khác trên dòng chính hạ lưu sông Mekong”.

Ông cũng nhấn mạnh, việc xây đập Xayaburi và 11 bậc thang khác trên dòng chính hạ lưu sông Mekong sẽ không mang lại bất cứ một lợi ích nào cho đồng bằng sông Cửu Long.

Theo báo cáo của nhóm chuyên gia đánh giá môi trường chiến lược MRC, lợi ích mà Việt Nam được hưởng từ đập Xayaburi là rất nhỏ so với những mất mát chúng ta phải gánh chịu, đặc biệt là khu vực đồng bằng sông Cửu Long sẽ bị thiệt hại nặng nề.

Cũng theo ông Tứ, dù thu được 70% lợi ích về điện (2,6 tỷ USD mỗi năm) từ các bậc thang thủy điện, nhưng Lào sẽ là quốc gia chịu nhiều hậu quả rủi ro. Thực tế, 25-30 năm vận hành theo hình thức BOT (xây dựng – vận hành – chuyển giao) đều do các nhà đầu tư tư nhân hoặc các tập đoàn nhà nước, nước ngoài thực hiện và do đó những tổ chức này sẽ hưởng lợi không nhỏ.

Chính phủ Lào chỉ hưởng được 26-31% từ tổng doanh thu, tức chỉ khoảng 676-806 triệu USD/năm, ông Tứ cho hay.

Theo dự kiến thiết kế, Xayaburi và hơn một chục đập dự kiến khác là các đập dâng không điều tiết, tức là chỉ để phát điện, không có khả năng điều tiết lũ, không có tác dụng điều hòa nguồn nước cũng như cắt giảm lũ mùa mưa và tăng dòng chảy mùa khô.

Cũng theo ông Tứ, nếu xây dựng đập Xayaburi, 55% chiều dài dòng chính Mekong sẽ thành hồ chứa, hủy hoại vĩnh viễn môi trường sống và hệ sinh thái của sông Mekong, gây nguy hiểm cho hệ động thực vật phong phú tại đây, 41 loài cá sẽ có nguy cơ tuyệt chủng.

Cụ thể, tổng lượng phù sa của sông Mekong (khoảng 165 triệu tấn/năm) sẽ bị giữ lại 50% do các hồ của Trung Quốc và 25% do các đập thủy điện hạ lưu, làm giảm độ phì nhiêu và dinh dưỡng của khoảng 2,3 đến 2,8 triệu ha đất nông nghiệp (chủ yếu của Campuchia và Việt Nam). Lượng phù sa về đồng bằng sông Cửu Long hiện vào khoảng 26 triệu tấn/năm sẽ giảm còn 7 triệu tấn/năm.

tt593

Song Mekong, với hàng trăm loài cá, từ hàng trăm năm nay là mạch sống nuôi dưỡng hàng chục triệu dân hai bờ sông. Ảnh: NYT.

Kết quả nghiên cứu của thạc sĩ Nguyễn Hữu Thiện, chuyên gia môi trường của Quỹ quốc tế bảo vệ thiên nhiên tại Việt Nam, đồng bằng sông Cửu Long sẽ mất từ 220.000 đến 440.000 tấn cá trắng di cư mỗi năm, tương đương 0,5 đến 1 tỷ USD. Bên cạnh đó cùng hàng loạt tác động khác như đất đai bị chai, mất cân bằng hệ sinh thái, nước ngọt bị xâm nhập mặn, nông dân ly hương.

Các nhà khoa học thuộc VRN cho rằng, có nhiều giải pháp năng lượng thay thế bền vững để có thể đáp ứng phát triển kinh tế, thay vì phát triển thủy điện trên dòng chính sông Mekong.

Tại buổi tọa đàm, bà P’Eang, đồng giám đốc Quỹ phục hồi sinh thái Terra Thái Lan, cho biết, nhiều tổ chức và nhà khoa học cùng người dân Thái Lan lên tiếng phản đối mạnh mẽ việc xây dựng thủy điện Xayaburi. Trong sáng qua, 100 người Thái sống dọc trung lưu sông Mekong đã đứng trước cửa sứ quán Lào phản đối công trình xây dựng này.

Bà Ame, cán bộ vận động chính sách vùng Mekong, tổ chức sông ngòi quốc tế cho rằng, các báo cáo đánh giá tác động môi trường (EIA) chỉ ra rằng, Lào chưa cần cấp thiết xây dựng thủy điện Xayaburi, vì nó đe dọa tới lượng thủy sản sống trên dòng sông, từ đó đe dọa nguồn thực phẩm của hàng chục triệu người.

Trong một phóng sự điều tra đăng hôm chủ nhật, tờ Bangkok Post cho biết các công việc chuẩn bị cho dự án đã được Lào xúc tiến "từ cách đây 5 tháng", với những con đường lớn đang được đào đắp, dẫn vào khu vực dự kiến sẽ xây đập.

Hôm nay, Ủy hội Mekong sẽ họp tại Lào để đưa ra quyết định có thông qua việc xây dựng đập thủy điện Xayaburi hay không, sau 6 tháng tham vấn cấp quốc gia ở mỗi nước thành viên. Quyết định của Ủy hội không có tính ràng buộc pháp lý. Giới quan sát dự đoán rằng nếu quyết định của Ủy hội không làm hài lòng phía Lào và các nhà đầu tư, vụ việc có thể được đưa ra một ủy ban quốc tế, điều chưa từng có tiền lệ.

Từ năm 1995, các nước thuộc Ủy hội Mekong nhất trí với nhau rằng bất kỳ nước nào muốn xây các đập trên sông Mekong đều phải trải qua quá trình tham vấn các nước liên quan.

Về việc xây dựng các đập thủy điện trên dòng sông Mekong trong đó có đập Xayaburi, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Nguyễn Phương Nga nói:

“Sông Mekong là một dòng sông quốc tế có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với sự phát triển kinh tế, xã hội, đời sống văn hóa, tinh thần của nhân dân các nước ven sông.

Là một nước nằm ven sông Mekong, Việt Nam mong muốn các quốc gia có liên quan phối hợp chặt chẽ trong việc nghiên cứu kỹ lưỡng tổng thể những tác động của các công trình thủy điện trên dòng chính sông Mekong trước khi đưa ra quyết định triển khai xây dựng các công trình này.

Các quốc gia ven sông cần hợp tác chặt chẽ trong việc khai thác và sử dụng công bằng và hợp lý các nguồn tài nguyên, đặc biệt là nguồn nước dòng sông Mekong nhằm bảo vệ môi trường sinh thái, góp phần vào sự phát triển bền vững chung của toàn bộ lưu vực sông Mekong và mang lại lợi ích cho tất cả các quốc gia ven sông và người dân sinh sống tại khu vực này”.

 

 

(Theo Vnexpress.net)

 

 

 

Lào: 'Đập thủy điện là cần thiết với chúng tôi'

There are no translations available.

Cơ quan điện lực Lào cho rằng dự án đập thủy điện trên dòng chính sông Mekong, vốn đang gây tranh cãi trong khu vực, không gây nhiều tác động với môi trường và lại rất cần thiết cho sự phát triển của Lào.

Hôm nay Lào gặp gỡ các nước thành viên Ủy hội sông Mekong khác gồm Thái Lan, Campuchia, Việt Nam với hy vọng mong muốn các nước phê duyệt dự án thủy điện Xayaburi. Lào cũng hy vọng giảm bớt mối lo ngại của các nước láng giềng đối với con đập này, xét về nguy cơ gây giảm sản lượng cá và nước.

Xayaburi là một trong 11 công trình thủy điện của nhiều nước dự kiến đặt tại hạ du dòng chính của sông Mekong. Công trình này nằm hoàn toàn trên lãnh thổ của Lào, cách đồng bằng sông Cửu Long gần 2.000 km. Đập thủy điện dự kiến dài 810 m, cao 32 mét, công suất dự kiến 1.260 MW. Hầu hết sản lượng điện của dự án trị giá 3,5 tỷ USD này sẽ được bán cho Thái Lan.

tt591

Vị trí Lào dự định xây đập Xayaburi. Ảnh: internationalriver.org.

Ông Daovong Phonekeo, Phó giám đốc Cơ quan điện lực Lào, cho biết Chính phủ sẽ xem xét những mối lo ngại của các nước ven sông Mekong và cố gắng thuyết phục họ thấy được lợi ích từ việc xây đập Xayaburi.

"Dự án này là cần thiết với một đất nước còn kém phát triển như Lào, chúng tôi không có nguồn thu khác để tăng doanh thu", Bloomberg dẫn lời ông Daovong Phonekeo.

Lào không chỉ có kế hoạch bán điện cho Thái Lan, mà còn bán cho cả Việt Nam. Ông Daovong nói rằng, Việt Nam thường xuyên đối mặt với thiếu điện hàng năm. Dự án của Lào được cho là nhằm đáp ứng nhu cầu điện năng tăng liên tục trong khu vực.

"Chúng tôi đang cố gắng để mang lại lợi ích không chỉ cho đất nước mình, mà còn phát triển một nguồn điện giá rẻ cho các nước láng giềng", ông Daovong phát biểu. "Mỗi quốc gia ven sông có quyền sử dụng sông Mekong để phát triển riêng cho mình".

Chính phủ Lào cho rằng dự án 3,5 tỷ USD Xayaburi là một mô hình tạo năng lượng sách, xanh và sẽ giúp ích cho nền kinh tế 6 tỷ USD, giúp cải thiện cuộc sống của gần 6 triệu dân trong đó có một phần tư đang sống ở mức nghèo khổ, thậm chí không có điện, theo Reuters.

Báo cáo của Ngân hàng phát triển châu Á ngày 7/4 cho biết, nền kinh tế nhỏ của khu vực Đông Nam Á sử dụng thủy điện và các dự án khai thác mỏ để duy trì tăng trưởng kinh tế trong nước, với mức tăng GDP có thể lên đến 7,7% trong năm nay.

Trong tháng hai vừa qua, trên Bangkok Post, phía Lào cũng khẳng định dự án trên không có tác động đến môi trường và họ có đủ thẩm quyền để phê duyệt xây dựng vì đập này đặt tại lãnh thổ của Lào. Nhưng, ý kiến từ các nước ở hạ lưu sông Mekong và đánh giá tác động môi trường của Ủy hội sông Mekong cho thấy, việc xây đựng đập Xayaburi sẽ là bước mở đường cho việc xây dựng các đập khác trên dòng chính, đe doạ xấu tới nguồn thủy sản, và sản xuất lúa ở vùng hạ lưu sông Mekong.

Theo một nghiên cứu của Ủy hội sông Mekong, 11 dự án đập thủy điện trên sông này có thể biến 55% chiều dài con sông thành hồ chứa, dẫn đến sụt giảm 500 triệu USD giá trị nông sản mỗi năm, cắt giảm 30% lượng protein của người Lào và người Thái.

 

 

(Theo Vnexpress.net)

 

Hội thảo quốc tế về sông Mê Kông

There are no translations available.

Chiều 11/4, tại Thủ đô Phnom Penh, Vương quốc Campuchia, đã diễn ra Hội thảo quốc tế với chủ đề “Quản lý nguồn nước sông Mê Kông – Lợi ích quốc gia hay lợi ích khu vực?”.
Hội thảo do Viện Hợp tác và Hòa bình Campuchia tổ chức với sự góp mặt của nhiều học giả, nhà nghiên cứu của Campuchia và quốc tế, cùng sự tham gia của các nhà ngoại giao nước ngoài tại Campuchia.
Các đại biểu đều khẳng định tầm quan trọng đặc biệt về mặt kinh tế, sinh thái của dòng sông Mê Kông đối với các nước cùng chia sẻ những nguồn lợi to lớn từ dòng sông dài hơn 4.400km này, gồm Trung Quốc, Myanmar, Thái Lan, Lào, Campuchia và Việt Nam.
Trên cơ sở đó, các đại biểu bày tỏ sự lo ngại về một số dự án thủy điện đang có kế hoạch triển khai tại khu vực hạ nguồn sông Mê Kông, mà chưa qua các giai đoạn đánh giá toàn diện và đầy đủ về những tác động tiêu cực từ các dự án này đối với môi trường sinh thái, nguồn nước phục vụ nông nghiệp, nguồn lợi thủy sản.
Các đại biểu nhấn mạnh, khi triển khai các dự án khai thác nguồn lợi sông Mê Kông, đặc biệt là các dự án thủy điện, mỗi quốc gia trong khu vực cần tuân thủ các nguyên tắc của Thỏa thuận sông Mê Kông năm 1995 là: “Bền vững, Tối ưu và Công bằng”.
Bà Maria Larsson, một chuyên gia nghiên cứu của Thụy Điển tham dự hội thảo khẳng định: “Tôi nghĩ điều quan trọng, nếu như không nói là bắt buộc, để tương đồng giữa lợi ích quốc gia và lợi ích khu vực trong việc khai thác nguồn lợi từ sông Mê Kông là mỗi nước phải biết đặt lợi ích và sự ổn định của toàn khu vực lên trên hết, với tầm nhìn dài hạn. Điều này chỉ có thể thực hiện được thông qua sự hợp tác và hội nhập khu vực rộng rãi, đặc biệt là sự chia sẻ các kết quả cũng như số liệu nghiên cứu liên quan đến dòng sông giữa các nước, trên cơ sở minh bạch và đúng thủ tục”.
(VOV)