Mon04122021

Last update11:50:42 PM GMT

Nghiên cứu đề xuất bộ tiêu chí lựa chọn nguồn và điểm phân bổ nguồn nước phục vụ quy hoạch tài nguyên nước lưu vực sông liên tỉnh, những mục tiêu và nội dung cần nghiên cứu của đề tài

Khi tiến hành lập quy hoạch tài nguyên nước thì điều đầu tiên là cần xác định cụ thể những nguồn nước nào đã, đang và sẽ được sử dụng - đối tượng của quy hoạch tài nguyên nước. Tiếp đến, với mỗi nguồn nước đó cần phải được xác định cụ thể phạm vi về không gian để có thể xem xét và đánh giá toàn diện. Thực tế hiện nay, trong triển khai các quy hoạch tài nguyên nước, cả hai vấn đề trên thường chưa rõ ràng và chưa được quan tâm xem xét, mặc dù đây là những bước đầu tiên, quan trọng của mỗi nhiệm vụ quy hoạch tài nguyên nước. Rõ ràng, để chọn lựa được nguồn nước và phạm vi sẽ cần đến các tiêu chí, chỉ số cũng như những chỉ dẫn cần thiết cho ứng dụng thực tế.
Xét về mục tiêu đặt ra và phạm vi nghiên cứu thì đề tài nghiên cứu đề xuất bộ tiêu chí lựa chọn nguồn và điểm phân bổ nguồn nước phục vụ quy hoạch tài nguyên nước lưu vực sông liên tỉnh” là một vấn đề mới và không trùng lặp với các nghiên cứu đã có. Vấn đề là điểm phân bổ sẽ được xác định như thế nào, cơ sở xác định? Ngoài ra, việc áp dụng các điểm phân bổ này giai đoạn lập và trong quá trình tổ chức thực hiện phân bổ nguồn nước sẽ như thế nào. Có thể nói rằng điểm phân bổ nguồn nước chỉ xuất hiện theo như cách tiếp cận và hướng đi trong nước, điều này có nghĩa rằng cách tiếp cận này chưa có những nghiên cứu tương đồng của cộng đồng quốc tế.
Điểm phân bổ là vị trí trên nguồn nước mà tại đó lượng nước được xác định và kiểm soát trong quá trình phân bổ cho các đối tượng sử dụng nước. Như vậy, “điểm phân bổ” lần đầu tiên đã được pháp quy hóa. Đến nay, thuật ngữ này vẫn chưa có điều kiện áp dụng thực tiễn, một phần vì các quy hoạch tài nguyên nước đang chuẩn bị được lập và cũng còn khá nhiều lúng túng, chưa có sự hiểu biết chung và thiếu các chỉ dẫn cần thiết để có thể áp dụng vào thực tiễn.
Kế hoạch trung hạn của Bộ Tài nguyên và Môi trường đã xác định cần phải tiến hành lập quy hoạch tài nguyên nước trên các lưu vực sông lớn, lưu vực sông liên tỉnh mà trong đó, nội dung phân bổ nguồn nước đóng vai trò cốt lõi. Đặt trong bối cảnh đó và trước những yêu cầu của thực tiễn, việc nghiên cứu đề xuất bộ tiêu chí lựa chọn nguồn và điểm phân bổ nguồn nước phục vụ quy hoạch tài nguyên nước lưu vực sông liên tỉnh là hết sức cần thiết và cấp bách.
Lưu vực sông Hồng - Thái Bình  được đề tài dự kiến lựa chọn để ứng dụng kết quả của đề tài vào lưu vực sông cụ thể vì các lý do sau:
- Lưu vực sông Hồng - Thái Bình là một trong 10 lưu vực sông lớn của Việt Nam và cũng đồng thời là lưu vực sông quốc tế.
- Cạnh tranh, mâu thuẫn trong khai thác sử dụng nước và yêu cầu khai thác tổng thể bền vững nguồn nước trên lưu vực được Chính phủ và người dân đặc biệt quan tâm.
- Hơn một thập kỷ trở lại đây, vấn đề chia sẻ, phân bổ nguồn nước trên lưu vực trở nên nóng bỏng, phức tạp.
- Bộ Tài nguyên và Môi trường đang được Chính phủ giao thực hiện việc lập quy hoạch tài nguyên nước lưu vực sông Hồng - Thái Bình từ năm 2018.
- Lựa chọn một lưu vực sông có địa bàn rộng (hơn 80.000 km2) có nhiều đối tượng sử dụng nước với những yêu cầu đặt ra cụ thể từ Chính phủ, nhà quản lý và người dân trên lưu vực sẽ là điều kiện để đề tài có được cơ sở dữ liệu thực tế phong phú, có tính chất bao trùm và phổ quát rộng từ đó hình thành kinh nghiệm và kiến thức để đề tài xây dựng thành hướng dẫn kỹ thuật chung áp dụng cho các lưu vực sông khác đã và sẽ được tiến hành lập quy hoạch tài nguyên nước.
* Vấn đề nghiên cứu chính của đề tài:
Ba vấn đề nghiên cứu chính của đề tài (nguồn nước, phạm vi nguồn, vị trí điểm phân bổ), trong đó, hình dung ra công việc phải làm khi xác định nguồn và điểm phân bổ cho một nguồn nước thực tế. Từ đó, sẽ cần phải đề xuất được những tiêu chí định lượng theo ba vấn đề quan tâm nghiên cứu, các tiêu chí này sau đó được khái quát hóa trong một quy trình và xây dựng dự thảo thông tư quy định kỹ thuật xác định nguồn và phạm vi nguồn nước, điểm phân bổ.
Xuất phát từ định hướng đó, xét trong thực tế triển khai việc lập quy hoạch phân bổ nguồn nước đối với từng nguồn nước cụ thể, có thể thấy những khó khăn vướng mắc như sau:
- Cần xác định những loại/ nhóm nguồn nước nào trong lập quy hoạch ? ở đó có thể là:
+ Nguồn nước là một con sông tự nhiên đơn giản;
+ Nguồn nước là một con sông có hồ chứa trên dòng chính;
+ Nguồn nước là một hồ chứa lớn (như Hòa Bình, Sơn La,,,,);
+ Nguồn nước là sông, nhưng đã được cải tạo nạo vét thành kênh lớn;
+ Nguồn nước vùng ảnh hưởng thủy triều;
+ Nguồn nước được liên thông với nhau bằng hệ thống kênh như Đồng bằng sông Cửu long;
+ Phối hợp giữa nguồn nước mặt và nguồn nước dưới đất. Việc khoanh vùng nước dưới đất tương thích với nguồn nước mặt;
- Mỗi nhóm nguồn nước trên có tiêu chí xác định nguồn và điểm phân bổ.
Với nội dung nghiên cứu đề tài sẽ trả lời câu hỏi xác định phạm vi các nguồn nước nói trên và điểm phân bổ cho một nguồn nước thực tế sẽ cần phải được tiến hành như thế nào?
Do đó, các từ khóa để nghiên cứu: lựa chọn nguồn nước mặt; phạm vi nguồn nước mặt; điểm phân bổ nguồn nước.
Từ đó, các câu hỏi mục tiêu được xác định cho đề tài như sau:
1. Lựa chọn nguồn và xác định phạm vi nguồn nước mặt trong quy hoạch phân bổ nguồn nước được thực hiện như thế nào?
2. Nguyên tắc, tiêu chí và phương pháp lựa chọn điểm phân bổ nguồn nước mặt trên lưu vực sông?
Từ những phân tích ở trên xác định được năm nội dung nghiên cứu của đề tài gồm:
1. Nghiên cứu tổng quan.
2. Nghiên cứu phương pháp lựa chọn nguồn và xác định phạm vi nguồn nước.
3. Nghiên cứu phương pháp lựa chọn điểm phân bổ.
4. Nghiên cứu xây dựng quy trình lựa chọn nguồn và điểm phân bổ nguồn nước phục vụ quy hoạch tài nguyên nước lưu vực sông liên tỉnh.
5. Nghiên cứu xác định nguồn nước, phạm vi nguồn nước và số lượng, vị trí các điểm phân bổ trên lưu vực sông Hồng - Thái Bình.

Tin mới hơn:
Tin cũ hơn: