Tue03022021

Last update01:02:01 AM GMT

Nội dung Phân nổ nguồn nước và Bảo vệ tài nguyên nước của dự án :" Quy hoạch tài nguyên nước lưu vực sông Srêpok ".

Sông Srêpok nằm ở phía tây dãy Trường Sơn thuộc khu vực Tây Nguyên của Việt Nam, đây là một trong những hệ thống sông lớn và đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển KT - XH trong vùng. Cùng với sông Sê Kông và sông Sê San, sông Srêpok là các phụ lưu của sông Mê Công, bắt nguồn từ Tây Nguyên chảy qua lãnh thổ Campuchia và hợp lưu với sông Mê Công tại Stung Treng.

Trên cơ sở các tài liệu hiện trạng kết hợp các thông tin liên quan về quy hoạch kinh tế - xã hội và các ngành trong các địa phương, báo cáo đã xác định được nội dung Phân nổ nguồn nước và Bảo vệ tài nguyên nước theo quy định của Thông tư 42/2015/TT-BTNMT với nội dung chính như sau:

1- Về phân bổ nguồn nước

Đã xác định các giá trị tài nguyên nước:

- Tổng tài nguyên nước toàn LVS Srêpok là 16.607,0 triệu m3, trong đó tổng tài nguyên nước mặt hàng năm là 13.530,7 triệu m3, tổng tài nguyên NDĐ là 3.076,7 triệu m3.

- Lượng nước mặt có thể sử dụng trong quy hoạch là 13.460,8 triệu m3 (P=50%) 11.460,8 triệu m3 (P=75%), 10.363,5 triệu m3 (P=85%); lượng nước dưới đất có thể khai thác ổn định là 2.028,5 triệu m3/năm.

- Lượng nước bảo đảm dòng chảy tối thiểu tại các điểm phân bổ trên sông Ia Drăng là 0.98m3/s (PB1), sông Ia Lôp là 1,51 m3/s (PB2), thượng lưu sông Ea H’Leo là 1,14 m3/s (PB3), hạ lưu sông Ea H’Leo là 3,93 m3/s (PB4), thượng lưu sông Srêpok 27,0 m3/s (PB5), hạ lưu sông Srêpok là 27,0 m3/s (PB6), thượng lưu sông Ea Krông Ana là 14,19 m3/s (PB7), hạ lưu sông Ea Krông Ana là 18,78 m3/s (PB8), thượng lưu sông Ea Krông Nô là 14,3m3/s (PB9) và hạ lưu sông Ea Krông Nô là 20,41 m3/s (PB10).

- Nguồn nước dự phòng để cấp nước sinh hoạt trong trường hợp xảy ra sự cố ô nhiễm nguồn nước tại các kỳ quy hoạch bao gồm: đến năm 2020 là 0,8 tỷ m3, tương ứng dân số được cấp nước là 476.947 người; đến năm 2025 là 1,3 tỷ m3, tương ứng dân số được cấp nước là 711.298 người; đến năm 2030 là 1,33 tỷ triệu m3, tương ứng dân số được cấp nước là 922.093 người; đến năm 2035 là 2,2 tỷ m3, tương ứng dân số được cấp nước là 1.240.719 người.

- Lượng nước bảo đảm cho các nhu cầu thiết yếu trước khi phân bổ cho các kỳ quy hoạch bao gồm: đến năm 2020 là 3,01 tỷ m3, dến năm 2025 là 2,93 triệu m3 đến năm 2030 2,86 triệu m3 và đến năm 2035 là 2,87 triệu m3.

- Lượng nước có thể phân bổ được xác định theo tần suất: 12.591,3 triệu m3 (P=50%), 10.473,0 triệu m3 (P=75%), 9.272,7 triệu m3 (P=85%).

Xây dựng các phương án phân bổ nguồn nước: Phân bổ nguồn nước được xem xét trên cơ sở đáp ứng đầy đủ các nhu cầu sử dụng nước và giảm thiểu lượng khai thác NDĐ. Báo cáo đã tính toán theo 3 phương án dựa theo đặc điểm đên biến nguồn nước tình hình phát triển các công trình tạo nguồn:

- Phương án PA1 (phương án hiện trạng) là phương án được tính theo lượng nước đến ứng với lượng nước đến bình thường.

- Phương án PA2 (phương án phát triển) là phương án có xem xét các công trình tạo nguồn theo quy hoạch thủy lợi các tỉnh trong vùng theo lượng nước đến ứng với các lượngt nước đến bình thường.

- Phương án PA3 (phương án phát triển có xem xác tác động BĐKH) là phương án có xem xét các công trình tạo nguồn theo quy hoạch thủy lợi các tỉnh trong vùng với lượng nước đến có tác động của yếu tố BĐKH

Kết quả đã chọn phương án PA3 là phương án có xét yếu tố tác động của BĐKH và các công trình tạo nguồn theo quy hoạch thủy lợi của các tỉnh trong toàn LVS Srêpok theo các kỳ quy hoạch. Đây là phương án chọn để phân bổ nguồn nước và đã được tính toán trong điều kiện bình thường P=50%) và trong điều kiện khô hạn thiếu nước (P=75%, 85%).

Phân bổ ngưồn nước cho các đối tượng sử dụng theo phương án chọn:

Đối với điều kiện bình thường các nguồn nước được phân bổ như sau:

- Đến năm 2020 lượng khai thác nước mặt là 2.260,93 triệu m3 (chiếm tỷ lệ 83,3%) và NDĐ là 450,71 triệu m3 (chiếm tỷ lệ 16,7%).

- Đến năm 2025 lượng khai thác nước mặt là 2.386,60 triệu m3 (chiếm tỷ lệ 84,0%) và NDĐ là 455,99 triệu m3 (chiếm tỷ lệ 16,0%).

- Đến năm 2025 lượng khai thác nước mặt là 2.507,46 triệu m3 (chiếm tỷ lệ 84,5%) và NDĐ là 460,21 triệu m3 (chiếm tỷ lệ 15,5%).

- Đến năm 2035 lượng khai thác nước mặt là 2.550,61 triệu m3 (chiếm tỷ lệ 84,6%) và NDĐ là 463,63 triệu m3 (chiếm tỷ lệ 15,4%).

Đối với điều kiện khô hạn thiếu nước các nguồn nước được phân bồ được xác định theo các tần suất như sau:

- Tần suất 75%: lượng nước mặt trong các kỳ quy hoạch tăng trong khoảng 2.257,53 - 2.555,67 triệu m3 (chiếm tỷ lệ 83,3 - 84,8%); lượng NDĐ tăng trong khoảng 454,11 - 458,58 triệu m3 (chiếm tỷ lệ 15,2 - 16,7 %).

- Tần suất 85%: lượng nước mặt trong các kỳ quy hoạch tăng trong khoảng 2.255,41 2.531,41 triệu m3 (chiếm tỷ lệ 83,2 - 84,0%); lượng NDĐ tăng trong khoảng 456,23 - 460,70 triệu m3 (chiếm tỷ lệ 15,5 - 16,8%).

Đề xuất Mạng giám sát tài nguyên nước, khai thác sử dụng nguồn nước: trên cơ sở mạng quan trắc hiện có và yêu cầu về giám sát nguồn nước tại các lưu vực sông, báo cáo đã đề xuất 18 vị trí trong vùng LVS Srêpok.

Thông qua kết quả phân bổ nguồn nước đã đề xuất các giải pháp quản lý giải pháp kỹ thuật và giải pháp kinh phí thích hợp được thực hiện. Đối với kinh phí thực hiện quy hoạch báo cáo không xét để kinh phí tạo nguồn do đã được xác định theo quy hoạch thủy lợi tại các tỉnh.

2- Về bảo vệ tài nguyên nước

Bảo vệ nguồn sinh thủy: trên cơ sở tình hình biến động diện tích rừng tại các tỉnh trong LVS Srêpok đã xác định các yêu cầu bảo vệ và phát triển rừng đầu nguồn; xác định danh mục mục rừng, hồ chứa và vùng đất ngập nước cần bảo vệ; đã xác định được các khu vực, tầng chứa nước cần bảo vệ miền cấp NDĐ làm cơ sở cho việc đề xuất vị trí, phạm vi miền cấp NDĐ cần bảo vệ trong vùng quy hoạch.

Phòng ngừa suy thoái và cạn kiệt nguồn NDĐ: theo phân tích, đánh giá mức độ hạ thấp mực nước các tầng chứa nước trong toàn LVS Srêpok theo tài liệu quan trắc nhiều năm 2003 - 2017 cho thấy mức độ cạn kiệt do khai thác không đáng kể, chủ yếu do đặc điểm dao động tự nhiên theo mùa với biên độ nhiều nơi rất lớn 8,0 - 65,4m (LK163T - X. Ia Din, H. Đức Cơ) nên sẽ gây ra tình trạng cạn kiệt trong các tháng mùa khô nhưng vào mùa mưa đã khôi phục lại. Mặt khác, do đặc điểm địa hình nên nhiều nơi mực nước bình thường rất sâu >50m nên những khu vực này không thể xem là cạn kiệt nguồn nước. Vấn đề phòng ngừa đáng quan tâm nhất trong vùng là hiện tượng chảy thông tầng khi lỗ khoan vượt qua ranh giới phân bố tầng chứa nước Bqp và Bn-qp hoặc j. Đều này sẽ dẫn đến hạ thấp mực nước trên diện rộng khi tầng dưới có mực nước tĩnh nằm rất sâu như đã xảy ra ở một số nơi trước đây. Như vậy, vấn đề phòng ngừa suy thoái và cạn kiệt nguồn nước trong vùng sẽ được xem xét là bảo vệ ngưỡng khai thác theo lượng bổ cập hàng năm cho NDĐ tại từng toàn LVS Srêpok là 5.001.818m3/ngày.

Phục hồi nguồn NDĐ suy thoái cạn kiệt: trong vùng chưa xác định được các vùng suy thoái cạn kiệt nguồn NDĐ nên không có đề xuất phục hồi cạn kiệt. Phục hồi cạn kiệt nguồn NDĐ chỉ cần xem xét đến các công trình khai thác NDĐ làm xảy ra hiện tượng thông tầng làm mất nước tầng nằm trên. Giải pháp cho trường hợp này là trám lấp lỗ khoan đến chiều sâu thích hợp.

Bảo vệ chất lượng nước mặt: đã xác định được chất lượng nước của các sông chính (đoạn sông) trong từng Vùng quy hoạch và khoanh định được các khu vực không đạt mục đích sử dụng nước. Kết hợp chức năng nguồn nước, nguyên nhân gây ô nhiễm (tự nhiên và nhân tạo) và tải lượng chất ô nhiễm từ các nguồn thải, báo cáo đã xác định ngưỡng giới hạn về lượng, nồng độ chất gây ô nhiễm tại nguồn thải và nguồn tiếp nhận nước thải nhằm đáp ứng các mục đích sử dụng nước trong kỳ quy hoạch và đề xuất các yêu cầu phòng, chống khắc phục ô nhiễm nguồn nước trong kỳ quy hoạch.

Bảo vệ chất lượng các tầng chứa nước: trên cơ sở nghiên cứu xu thế diễn biến chất lượng NDĐ và chất lượng NDĐ theo mục đích sử dụng, báo cáo đã xác định các chỉ tiêu chất lượng nước không đạt yêu cầu cho các mục đích sử dụng của các tầng chứa nước là hàm lượng Nitro và độ pH trong các mẫu nước. Hàm lượng các thành phần hóa học khác và kim loại nặng không phổ biến, chỉ phát hiện cục bộ tại một số nơi. Báo cáo đã phân tích đánh giá nguyên nhân tự nhiên và nhân tạo gây ô nhiễm nguồn NDĐ và khoanh định các phạm vi ô nhiễm và điểm ô nhiễm. Trên cơ sở đó, báo cáo đã đề xuất biện pháp bảo vệ chất lượng nước các tầng chứa nước và đề xuất danh mục các nguồn nước cần bảo tồn.

Đề xuất mạng giám sát chất lượng nước: trên cơ sở mạng quan trắc hiện có và yêu cầu về giám sát chất lượng nguồn nước tại các TLV, báo cáo đã đề xuất 29 vị trí quan trắc toàn vùng LVS Srêpok.

Các nội dung được thực hiện theo trình tự từ xác định nhu cầu của các ngành dùng nước trên từng tiểu vùng, đánh giá tiềm năng nguồn nước và khả năng đáp ứng cụ thể của từng nguồn nước; đánh giá hiệu quả sử dụng nước; quan tâm đúng mức đến an ninh lương thực, an sinh xã hội - xóa đói giảm nghèo cũng như những tác động không mong muốn do quá trình sử dụng nước mang lại (như ô nhiễm, suy thoái, cạn kiệt,)... để xác định các mức ưu tiên khác nhau trong phân bổ và được tính toán cho các kịch bản nguồn nước khác nhau.

Quy hoạch tài nguyên nước LVS, báo cáo xác định quan điểm nước mặt và NDĐ là các thành phần của nguồn nước trên lưu vực và cùng tham gia trong quá trình tính toán cân bằng. Áp dụng phương pháp thử dần dựa trên cơ sở khả năng đáp ứng của nguồn nước mặt kết hợp khai thác sử dụng nguồn NDĐ trong từng vùng quy hoạch. NDĐ có chất lượng tốt là tài nguyên thiên nhiên quý, trữ lượng có giới hạn cần giữ gìn và sử dụng hợp lý cho các mục đích như sinh hoạt hoặc nhu cầu sử dụng nước chất lượng cao. Tuy nhiên, NDĐ cũng luôn tuần hoàn và tái tạo nên cần có biện pháp khai thác hợp lý, tránh hạn chế tới mức lãng phí và cạn kiệt. Hy vọng rằng các kết quả tính toán về ngưỡng khai thác tài nguyên nước trong quy hoạch này sẽ là công cụ hữu ích giúp những người làm công tác quản lý nhà nước về tài nguyên nước ở địa phương có cơ sở kỹ thuật trong quá trình xem xét cấp phép về tài nguyên nước ở địa phương cũng như giải quyết các vấn đề tranh chấp lợi ích có thể phát sinh trong khai thác sử dụng tài nguyên nước trên địa bàn tỉnh cũng như trên lưu vực sông.


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn: