Thu02252021

Last update05:41:13 AM GMT

Cấu trúc phân bổ nguồn nước trong quy hoạch tài nguyên nước

Tại Việt Nam công tác nghiên cứu, quản lý và sử dụng bền vững nguồn TNN mới bắt đầu được thực hiện trong những năm gần đây bằng các quy hoạch chuyên ngành liên quan như quy hoạch thủy lợi, quy hoạch phòng chống lũ, quy hoạch thủy điện, quy hoạch cấp nước.... Đối với công tác phân bổ tài nguyên nước trong Quy hoạch tài nguyên nước nhìn chung đã đề xuất được một số nguyên tắc ưu tiên và thứ tự ưu tiên cấp nước cho các ngành dùng nước chủ yếu là: Sinh hoạt, Công nghiệp, Nông nghiệp và Môi trường và đưa ra tỷ lệ cấp nước cho các ngành dùng nước. Tuy nhiên các quy hoạch đó đều chưa có cơ sở hay tiêu chí cụ thể xác định lượng nước có thể sử dụng trước khi đem phân bổ cho các ngành dùng nước.

Ngay từ thời gian rất sớm, tài nguyên nước đã được phân bổ dựa trên các tiêu chí xã hội – duy trì công đồng bằng việc cung cấp đầy đủ nước cho tiêu thụ của con người, cho vệ sinh, cho sản xuất thực phẩm. Xã hội đầu tư tài chính cho các công trình để duy trì sự phân bổ này.

Xã hội thay đổi, bao gồm cả thay đổi (và sự hiểu biết) của sự phân bổ hàng hóa, đã làm nảy sinh vấn đề mới trong phân bổ nguồn nước. Sự gia tăng dân số làm tình trạng khan hiếm nước trở thành vấn đề lớn đối với nhiều quốc gia và ô nhiễm nguồn nước, đã lan rộng hơn bất kì thời điểm nào trước đây.

Theo truyền thống, nhà nước đóng một vai trò quan trọng trong việc quản lý tài nguyên nước, nhưng việc sử dụng nước thiếu hiệu quả, thiếu kinh phí cho hoạt động và duy trì nguồn nước, phát sinh thêm kinh phí cho việc phát triển nguồn nước mới, vấn đề về chất lượng dịch vụ trong hệ thống quản lý đã dẫn tới sự cần thiết tìm kiếm các phương án khác để việc phân bổ và quản lý nguồn nước được hiệu quả hơn.

Rõ ràng là nhà nước phải đóng một vai trò quan trọng thường xuyên, nhưng để vai trò này được hiệu quả, nó cũng phụ thuộc các mối quan hệ chính trị ảnh hưởng tới các bên liên quan khác nhau và các thành phần xã hội. Phân bổ nguồn nước theo đối tượng sử dụng về cơ bản linh hoạt hơn so với phân bổ cho nhà nước, nhưng việc phân bổ này lại không đồng nhất ở các nơi khác nhau. Thông thường việc phân bổ này chỉ thực sự mạnh mẽ ở nơi có nhu cầu lớn về nguồn nước cũng như có lịch sử hợp tác lâu đời. Thành quả của phân bổ nguồn nước theo thị trường dựa vào giá trị kinh tế của nước cho các mục địch sử dụng khác nhau, nhưng để hướng tới quyền như một loại hàng hóa trao đổi cho nước, phải có một quả trinhg tái phân bổ giữa các lĩnh vực và có sự bồi thường cho “bên thiệt hại” và tạo các sáng kiến để tăng tính hiệu quả sử dụng nước cho tất cả các lĩnh vực.

Mục tiêu của chính sách về tài nguyên nước và tiêu chuẩn cho phân bổ nguồn nước có thể được đặt ra thông qua các hình thức khác nhau của phân bổ, từ việc phân bổ nguồn nước hoàn toàn khống chế bởi chính phủ hoặc kết hợp giữa thị trường và chính phủ, hoặc chủ yếu bắt nguồn từ nhu cầu thị trường. Do đặc điểm các quốc gia là khác nhau, phân bổ nguồn nước trong một quốc gia có thể được coi là hệ thống duy nhất phù hợp cho tình trạng nguồn nước và nhu cầu nước của quốc gia đó. Các cấu trúc hệ thống phân bổ nguồn nước ảnh hưởng bởi chính sách và khung luật pháp cũng như các cơ sở hạ tầng tài nguyên nước. Cấu trúc phân bổ nguồn nước thực tế là một yêu cầu của hệ thống luật, thông tư, tổ chức, và hệ thống thủy lợi để vận hành được hiệu quả. Các cấu trúc phân bổ như thế này là khá hiếm trên thế giới. Nghiên cứu đã đưa ra một vài cấu trúc, bao gồm chi phí biên, quy hoạch xã hội, phân bổ nguồn nước theo đối tượng sử dụng, và thị trường nước.

Có nhiều phương pháp khác nhau được sử dụng để chuyển các nguyên tắc phân bổ khái quát này vào quy hoạch phân bổ lưu vực. Về tổng thể, có bốn nhóm tiếp cận về mặt phương pháp trong xác định lượng phân bổ lưu vực:

Các phương pháp khác nhau có thể được sử dụng để xác định lượng phân bổ ở các cấp khác nhau trong khuân khổ phân bổ (cấp quốc gia, lưu vực hay vùng). Chẳng hạn, cách tiếp cận đơn hoặc đa chỉ tiêu thường được sử dụng để xác định lượng phân bổ giữa các bang hoặc các vùng trong một lưu vực; ở những bang hay vùng này có thể sử dụng cách tiêp cận theo hệ thống thứ bậc để phân chia nước giữa các ngành. Tương tự, phân bổ ban đầu có thể dựa trên tiếp cận đa chỉ tiêu hay hệ thống thứ bậc với bất kỳ hoạt động tái phân bổ nào tiếp theo thông qua cơ chế thị trường.

Newer news items:
Older news items: