Wed12192018

Last update06:09:01 AM GMT

Cần thiết phải ứng dụng công cụ tự động chỉnh lý các thông số cho mô hình dòng chảy nước dưới đấ

Việc chỉnh lý mô hình là chỉnh lý các thông số về môi trường thấm và trữ nước của đất đá, các điều kiện biên để kết quả tính toán từ mô hình phù hợp với kết quả đo được trong thực tế. Việc dự báo có chính xác hay không chính xác phụ thuộc rất nhiều vào công tác chỉnh lý mô hình, đây là một trong những bước rất quan trọng trong công tác dự báo. Đối với những mô hình cũ thì việc chỉnh lý thường được thực hiện thủ công, tuy nhiện hiện nay dưới sự phát triển của khoa học công nghệ, các mô hình như GMS phiên bản 9.0 trở lên hoặc Visual MODFLOW phiên bản 2011 trở lên việc chỉnh lý mô hình có thể thực hiện được theo 2 cách: thực hiện hiệu chỉnh thủ công và chỉnh lý tự động.

Quá trình chỉnh lý mô hình bao gồm việc hiệu chỉnh các tham số đầu vào của mô hình để cho kết quả đầu ra của mô hình phù hợp với các giá trị đo đạc được trong thực tế.

Đối với mô hình nước dưới đất các tham số đầu vào gồm rất nhiều thông số của các tầng chứa nước và các lớp cách nước trong đó hệ số thấm và hệ số nhả nước trọng lực, hệ số đàn hồi của các tầng chứa nước là những thông số cơ bản và quan trọng nhất…Các thông số đầu vào gồm các tham số (parameters) và các dữ liệu đầu vào input (i) và cấu hình hệ thống (x) sau khi chạy sẽ cho ra kết quả đầu ra output (o) được mô phỏng ở hình bên dưới:

bai111_2a

Mô phỏng quá trình chỉnh lý mô hình nước dưới đất

Bằng việc thay đổi các giá trị input (i) hoặc tham số (p) khác nhau sẽ được các kết quả đầu ra khác nhau của mô hình vì thế phải lựa chọn hiệu chỉnh các tham số đầu vào để kết quả đầu ra output (o) gần với giá trị thực tế nhất. Nguyên tắc hoạt động của bộ công cụ chỉnh lý tự động thì ngược lại với quá trình trên của mô hình hay nói cách khác là mô hình nghịch đảo (inverse modelling). Trong đó mô hình nghịch đảo này dựa trên kết quả đo đạc thực tế (measurements) để tính toán ngược lại các tham số (p) và các dữ liệu đầu vào (i) được mô phỏng bởi hình bên dưới để kết quả sai số là nhỏ nhất. Nếu các kết quả đầu vào input (i) là các dữ liệu đáng tin cậy thì kết quả chạy mô hình nghịch đảo sẽ hiệu chỉnh các tham số (p) để cho sai số của mô hình gần với giá trị thực đo nhất.

Hiệu quả của chỉnh lý tự động so với chỉnh lý mô hình bằng cách thủ công đó là chỉnh lý thủ công là phương pháp truyền thống có từ lâu được thực hiện bằng người sử dụng do đó việc chỉnh lý chủ yếu phụ thuộc vào kiến thức cũng như am hiểu về điều kiện địa chất thủy văn của người dùng do đó công tác chỉnh lý hay mang tính chủ quan của người sử dụng và không xét được các góc độ và các khả năng khác nhau do thời gian chạy mô hình để chỉnh lý quá lâu đặc biệt là đối với những mô hình lớn có nhiều công trình quan trắc cần chỉnh lý. Trong khi đó ưu điểm của của bộ công cụ chỉnh lý tự động là có thể xem xét nhiều khả năng hơn và cho những hiểu biết định lượng vào mô hình; các thuật toán số mạnh mẽ sẽ tự điều chỉnh và xác định các tham số của mô hình sao cho giá trị tính toán từ mô hình gần với giá trị thực tế đo được nhất, thời gian chỉnh lý cũng rút ngắn lại rất nhiều so với việc chỉnh lý thủ công. Chính vì vậy việc nghiên cứu và ứng dụng công cụ tự động chỉnh lý mô hình là hết sức cần thiết

Tin mới hơn:
Tin cũ hơn: