Wed12192018

Last update06:09:01 AM GMT

Mâu thuẫn và cạnh tranh trong khai thác, sử dụng nước trên lưu vực sông Hồng – Thái Bình

Lưu vực sông (LVS) Hồng - Thái Bình nằm trên lãnh thổ 3 nước Trung Quốc,Việt Nam và Lào. Theo các tài liệu công bố trước đây, tổng diện tích tự nhiên của toàn LVS Hồng - Thái Bình khoảng 169.000 km2, trong đó phần lưu vực nằm ở Trung quốc là 81.200 km2 chiếm 48%, phần lưu vực nằm ở Lào là 1.100 km2 chiếm 0,7%; phần lưu vực nằm ở Việt Nam là 86.700 km2 chiếm 51,3%. Tuy nhiên, theo Danh mục sông liên tỉnh được ban hành kèm theo Quyết định số 1989/QĐ-TTg ngày 01/11/2010 của Thủ tướng Chính phủ thì diện tích LVS Hồng – Thái Bình thuộc Việt Nam là 88.680 km2.

Hiện tại trên lưu vực sông Hồng – Thái bình đang tồn tại các vấn đề về mâu thuẫn, cạnh tranh trong khai thác, sử dụng nước như sau:

- Lượng nước sản sinh tự nhiên ở ĐBSHTB hoàn toàn không đủ cho dân cư và các mục đính sử dụng nước ở đây. Khoảng 95% lượng nước ở các tiểu lưu vực thượng lưu chảy tự nhiên về ĐBSHTB và đóng vai trò then chốt cho an ninh nước của châu thổ cũng như cho dân cư và hoạt động kinh tế hiện có. Tuy nhiên, lượng nước này không nhiều so với nhu cầu. Phân tích cho thấy trong mùa khô, dòng chảy đển ĐBSHTB chỉ giảm đi 2% cũng sẽ khiến khả năng nguồn nước mùa khô giảm xuống mức có đủ nước (như vậy bất kỳ hiện tượng giảm thêm nào khác sẽ có nghĩa là thấp hơn mức có đủ với số dân hiện nay). Với số dân dự báo đến năm 2025, khả năng nguồn nước mùa khô đã ở dưới mức đủ nước – do đó sẽ làm tăng thiếu nước và mâu thuẫn sử dụng nước.

- Lượng nước mùa khô ở mức thấp sẽ làm tăng xung đột. Theo tiêu chuẩn quốc tế, khả năng nguồn nước mùa khô chung của LVSHTB thấp – trong khoảng mức đủ nước và mức thiếu nước. Theo dự báo dân số tăng mạnh ở hầu khắp lưu vực cùng với phát triển kinh tế nhanh, khả năng nguồn nước mặt vào mùa khô đang ngày càng trở thành vấn đề then chốt, cả đối với người dân và đối với sức khỏe của các hệ thống sông vốn đóng vai trò quan trọng đối với giá trị kinh tế và xã hội.

DL155Cầu bắc qua sông Hồng

- Chưa có giới hạn bền vững về khai thác nước. Tiểu lưu vực sông Cầu -  Thương cũng nằm trong tình trạng nguy cấp bởi vì lượng nước khai thác lớn so với lượng nước hiện có. Với mức khai thác nước và khả năng nguồn nước hiện nay trong mùa khô, tiểu lưu vực này nằm trong vùng căng thẳng khai thác nước cao, với 88% lượng nước có mới đáp ứng đủ yêu cầu. Đến năm 2025, nếu không có hành động khắc phục thì trên 100% lượng nước có trong mùa khô sẽ phải khai thác hết, dẫn đến căng thẳng không thể sửa chữa được trên hệ thống sông và các cộng đồng phụ thuộc vào tài nguyên nước ở tiểu lưu vực này. Tiểu lưu vực ĐBSHTB cũng nằm trong vùng căng thẳng trung bình trong mùa khô. Với tiểu lưu vực sông Cầu – Thương và ĐBSHTB được xếp vào loại căng thảng trong mùa khô thì giờ đã đến lúc cần thiết phải xác định ngưỡng khai thác bền vững ở mỗi tiểu lưu vực và quản lý tổng lượng khai thác trong giới hạn đó, đặc biệt đối với tiểu lưu vực sông Cầu – Thương. Nếu không có những hành động như vậy, những phát triển mới có thể diễn ra mà không có đủ nước. Tăng lượng khai thác ở các hệ thống đã căng thẳng sẽ hủy hoại an ninh nước của các sử dụng nước hiện thời và gây thêm căng thẳng cho nước và các hệ sinh thái là cơ sở của các giá trị và hoạt động kinh tế và xã hội ở lưu vực. Không hành động sẽ dẫn đến hủy hoại nhanh chóng các hệ thống sông và đầu tư sẽ không hiệu quả, lãng phí.

- An ninh nước đang bị de dọa bởi cuộc chạy đua an ninh năng lượng. Các hồ chứa ở các tiểu lưu vực thượng lưu có quy mô lớn (50% tổng  dung tích hồ chứa của Việt Nam) và có thể tác động lớn đến dòng chảy xuống đồng bằng. Cần phải vận hành các hồ chứa theo tại Quyết định số 1622/QĐ-CP ngày 17 tháng 9 năm 2015 của Thủ tướng Chính phủ Ban hành quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Hồng nhằm đảm bảo an ninh nước các ngành đặc biệt là vùng đồng bằng sông Hồng.


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn: